Vergeefs wachten op meeuwen en zeemonsters

Kindervoorstellingen: 1. Moby Dick naar Herman Melville. Tekst: Tom Sijtsma; regie: Lidwien Roothaan; spel: Peter Drost en Guus Ponsioen; muziek: Guus Ponsioen. Vanaf 8 jaar. Gezien 8/11 Nieuwe de La Mar Theater Amsterdam. Tournee t/m 23/3. Inl. 020-6270726. 2. De Meiden naar Jean Genet. Regie: Jos van Kan; spel: Lieke Rosa Altink, Manon Nieuweboer, Leonoor Pauw; muziekkeuze: Micha Hamel. Vanaf 10 jaar. Gezien 11/11 Stadstheater Zoetermeer. Tournee t/m 29/11. Inl. 015-2131127.

De een staat achter de tap en poetst glazen, de ander dekt de tafels en ademt eens op een vork. Tijdens de familievoorstelling Moby Dick speur je tevergeefs naar krijsende meeuwen of de schim van de witte walvis. Peter Drost en Guus Ponsioen zijn zo te zien uitstekende obers, temidden van hun kroonluchter en nette tafeltjes, maar hebben ze ook zeebenen?

Binnen de korste keren blijkt dat dit restaurantdecor zich moeiteloos in de rol van boot schikt. Drost onthult Ismaël te zijn en begint over zijn reis als opvarende van een walvisvaarder te vertellen. Hij deint van links naar rechts als op het dek van het schip, gebruikt een lampekapje als scheepstoeter, tuurt vanaf twee tafels de zee af en tuimelt zelfs overtuigend overboord (hij valt van een muurtje).

De boot is, net als in het boek van Herman Melville, allang het zeegat uit als kapitein Achab uit het vooronder opduikt. Ook dit is Peter Drost, die door een been als houten poot achter zich aan te slepen, ineens de grimmige, bloeddorstige kapitein wordt. En hij speelt ook de andere leden van de bemanning schijnbaar moeiteloos, zoals stuurman Starbuck en Indiaan Queequeg. Ponsioen begeleidt de snelle metamorfosen op de piano of neemt, als het zo uitkomt, een rol over. Net als Drost speelt en zingt hij prachtig, maar als Achab vergeet hij te hinken.

Ondanks het spektakel dat beiden weten te maken van het verhaal - ze doen op elkaars buik griezelig goed na hoe je de huid van de walvis stroopt om zijn traan te laten lekken - ligt het accent van de voorstelling op de tekst, waarvan een groot deel gezongen wordt. De moeilijke roman uit 1851 met zijn ellenlange uitweidingen over verschillende soorten walvissen, is bewerkt door Tom Sijtsma. Hij heeft dicht bij de oorspronkelijke tekst willen blijven, wat het stuk weinig goed doet. Aan langdradigheid ontkomt de voorstelling niet. Dan ga je alsnog hopen dat er vanachter een tafeltje ineens een wit zeemonster met een rug vol geheime tekens en een gigantische muil opduikt, om alle taaie tekst op te slokken.

Ook de voorstelling De Meiden van de Delftse jeugdtheatergroep Maccus, lijdt aan een overmaat van woorden. Als Mevrouw van huis is, doen haar meiden Claire en Solange, gespeeld door Manon Nieuweboer en Lieke Rosa Altink, alsof ze zelf een dame met haar dienstmeisje zijn. Het is een benauwend (machts)spelletje, maar dat blijkt meer uit Genets tekst dan uit de handeling. Het is regisseur Jos van Kan niet gelukt het spel dezelfde beklemming mee te geven als de woorden, waardoor het stuk soms een onevenwichtige indruk maakt. Er moet worden verteld dat meneer dankzij de meiden in de gevangenis is beland, maar uit hoe ze zich gedragen en bewegen blijkt weinig van hun wraaklust tegenover hun baas en bazin.

Een verademing is de verschijning van Mevrouw, gespeeld door Leonoor Pauw. Met haar schrille kreetjes en kekke gebaartjes brengt ze het stuk tot leven. Heeft zij haar meiden door als ze bijna een slokje neemt van de door hun vergiftigde lindenbloesemthee? Samen met de plotsklaps zo overtuigend in hun schorten trillende dienstmeisjes hapt het publiek naar adem, maar met een boos tikje zet ze het kopje terug. De thee is koud. Uiteindelijk leidt deze slechte bediening van mevrouw tot een verrassend slot van de voorstelling, als de meiden alleen in hun spel nog een uitweg kunnen vinden, of doen alsof.

    • Judith Eiselin