Shell-topman voorspelt de toekomst: TINA

AMSTERDAM, 16 NOV. Hoe ziet de wereld er over 25 jaar uit? Is het 'Just do it' of heeft 'Da Wo' de overhand gekregen? Geen nood, het is allebei TINA.

Op de hoofdkantoren van de Koninklijke Shell Groep in Londen en Den Haag zijn dit metaforen voor nu en de toekomst. Geen glazen bollen, maar “exercities van de geest”. President-directeur drs. C. Herkströter lichtte gisteren hoogstpersoonlijk een tipje van de sluier op tijdens de Dag van het Aandeel.

Just do it is een wereldwijd economisch systeem vol vrijhandel, voortgedreven door innovatie, opgezweept door concurrentie. “Samenlevingen die het goed doen zijn individualistisch van aard met ondernemersgeest en snel reagerend.”

En Da Wo? Dat blijkt afkomstig te zijn uit een Chinees spreekwoord. Da Wo betekent 'Grote Ik' en staat voor de sociale groep, waaraan het individu - 'Kleine Ik'- wordt opgeofferd. “In dit scenario streven landen en ondernemingen naar lange termijn successen door te investeren in relaties, in het opbouwen van vertrouwen.” Ondernemingen zijn in dit systeem minder goed in het onderkennen van kansen op korte termijn. Lagere efficiency op korte termijn wordt gecompenseerd door “loyaliteit ten opzichte van merk en klant, waarbij de nadruk ligt op hogere kwaliteit en minder verspilling.”

Een voorbeeld van Just do it is Amerika, al noemde Herkströter de naam niet expliciet. Voorbeelden van Da Wo zijn te vinden in Azië, al is in zeker zin ook Duitsland zo'n samenleving. Nederland combineert elementen van beide.

De basis voor beide scenario's is gelegd door drie onomkeerbare trends: een revolutie in de communicatietechnolgie (“ik noem mijzelf geen Internet-surfer maar ben wel een overtuigd computergebruiker”), globalisering en liberalisering. “Wij spreken over TINA: There Is No Alternative.”

Hoe Shell zijn eigen rol ziet in deze scenario's vertelde Herkströter niet. Hij beperkte zich tot de constatering dat in een tijd van snelle technologische verandering “het risico van iedere investeringsbeslissing groter” wordt. Net als ruim 100 jaar geleden toen de Koninklijke werd opgericht.