Networkcomputer biedt enorme besparingen

De vraag of er een networkcomputer komt, is achterhaald. Hij is er al en een van de belangrijkste ongelovigen, Bill Gates van Microsoft, erkent nu dat het iets is om serieus te nemen. Nog maar twee maanden geleden leken Larry Ellison van Oracle en Bill Gates van Microsoft in een welles-nietes-gevecht gewikkeld, maar nu is Microsoft ook om. Microsoft werkt zelfs samen met Intel al mee aan het ontwikkelen van een goedkopere simpeler personal computer, die qua functie vergelijkbaar is met de networkcomputer van Oracle, IBM, Sun en Netscape. Kan Bill Gates het allemaal nog wel bijbenen?

Het betekent immers dat de gigant Microsoft voor de tweede maal in een jaar het roer omgooit en terugkomt op eerdere beslissingen. De eerste maal was dat toen Gates in december 1995 opeens het Internet ontdekte nadat iedereen al in de gaten had hoe belangrijk dat wordt. Microsoft zette alles op alles om zijn 'Internetbladeraar', de Explorer, te verspreiden en het bedrijf bracht in korte tijd verschillende verbeterde versies uit. Ondertussen had Sun Java, een open platformtaal voor programmeurs, uitgebracht en werd Intranet, interne communicatienetwerken die het world-wide-webformaat gebruiken, het nieuwe buzz word.

De networkcomputer (nc) was volgens Gates echter altijd een onzinnig idee omdat de pc steeds goedkoper wordt en er geen markt zou zijn voor een 'kale' terminal. Uiteraard zei hij dit omdat de nc niet in zijn straatje past. De nc-terminal is veel goedkoper en niet elk apparaat heeft het programma Windows nodig. Nu is Gates na maanden van bluf om: hij geeft toe dat er een markt is voor een simpele terminal die niet tot de nok geladen is met software, maar die naar behoefte leent van een server. De NetPC die Microsoft en Intel samen ('Wintel') gaan introduceren, is niet een nieuwe machine maar hij is wel goedkoper. Het helpt bedrijven om vooral de kosten van onderhoud en upgrading van hun pc-park te reduceren.

Microsoft deed de aankondiging gezamenlijk met Intel op de dag voordat Sun zijn networkcomputer presenteerde. Een networkcomputer zou bestaan uit een toetsenbord, de computer, een beeldscherm en een modem. De computer hoeft alleen een microprocessor te hebben plus vier megabyte geheugen. Alle toepassingen die een computer nodig heeft om zijn taken uit te kunnen voeren, betrekt hij van een server, bijvoorbeeld door Java-applets te gebruiken. Het apparaat van Oracle kan probleemloos worden aangesloten op een gewoon beeldscherm of op een televisie.

Opeens ligt het veld weer open. Na Oracle hebben Sun en IBM dus onlangs ook networkcomputers geïntroduceerd. Om de hegemonie van de Wintel-combinatie te breken willen de concurrenten het zwaartepunt verleggen van de desktop naar de server. Oracle produceert groupware en software voor databases en IBM en Sun produceren servers. Bovendien heeft IBM de slag op het bureau al jaren geleden verloren door eerst de waarde van de pc te onderschatten, vervolgens Microsoft in het zadel te helpen en daarna zijn eigen besturingssysteem OS niet krachtig genoeg te steunen. Sun Microsystems biedt naast workstations de Javataal, die de standaard moet worden op Internet. Samen met Netscape proberen de bedrijven een bres in de dominante positie van Microsoft te slaan.

Het belangrijkste argument daarbij is dat pc's op elk bureau bedrijven per jaar honderdduizenden dollars onnodige kosten bezorgen. Schattingen daarvan belopen van zeven tot meer dan twintigduizend dollars per personal computer. De hoge kosten hangen vooral samen met het upgraden van software op elk apparaat, dat ook telkens moet worden voorzien van meer vermogen of meer geheugen. De NC kan samen met servers over het geheel genomen dezelfde capaciteit tegen veel geringere kosten leveren. “De kosten gaan op termijn omlaag met 85 procent”, zegt Eveline Kowtko van Network Computer, de volle dochter van Oracle die de NC ontwikkelt en aan de man brengt.

Het Californische bedrijf Oracle is gevestigd in Redwood Shores in Silicon Valley. Het idee voor de NC kwam van zijn topman Larry Ellison, die in september 1995 in Parijs voor de vuist weg een networkcomputer aankondigde van 500 dollar. Naar verluidt wist geen van zijn naaste medewerkers daar ook maar iets van en zaten ze met de handen in het haar toen de losse flodder bleek aan te slaan in de pers. Kowtko ontkent dat het een ondoordacht idee was en zegt dat Ellison er al langer mee rondliep.

In mei van dit jaar presenteerde Oracle zijn apparaat. Volgende maand zullen de eerste NC's in de Verenigde Staten verkrijgbaar zijn, in maart is Azië aan de beurt en in het eerste kwartaal van volgend jaar komt Europa aan de beurt. Oracle heeft een samenwerkingsverband met Netscape gesloten om alleen elkaars produkten te gebruiken en te verkopen. Netscape is de producent van Navigator, de belangrijkste Internetbladeraar. Oracle denkt overigens niet dat van de ene op de andere dag nc's de functies van pc's overnemen of dat bedrijven per se moeten kiezen. Kowtko: “Het zullen allereerst bedrijven zijn die nc's zullen aanschaffen, pas over enkele jaren is er een infrastructuur voor particulieren.” Bedrijven zien toepassingen bij telefonische ondersteuning, boekhouding, orderverwerking, klantenbediening en in servicekiosks.

Volgens nc-enthousiasten zal binnen een paar jaar elk bedrijf enthousiast worden voor de nieuwe terminal. Sun heeft alvast uitgerekend dat bedrijven die honderdduizend pc's in gebruik hebben per jaar een half miljard dollar kunnen besparen voor over te gaan op nc's. Richard Finkelstein van de consulting firma Links Technology en Performance Computing, beide gevestigd in Chicago, denkt dat nc's “binnen grote organisaties en voor thuisgebruikers pc's zullen vervangen als de eerste keus voor een bureauterminal.” Finkelstein verwacht dat de nc binnen drie jaar een “geaccepteerd alternatief is voor de pc”.

Ook Gerald Cohen, topman van het software-bedrijf Information Builders, verwacht veel van een vereenvoudigde terminal. “Ik zie voor de toekomst een thin client/heavy server model”, zegt Cohen. “Daar is nu met de Internet-standaard geen twijfel over mogelijk.” Cohen spreekt echter niet van nc, maar gebruikt de meer generieke term van Simple Interactive PC of SIPC. Cohen verwacht dat de Japanse spelletjesmakers zich op deze markt zullen werpen. “We krijgen straks een heel eenvoudige terminal. Niemand heeft toch een apparaat nodig van vierduizend dollar om te e-mailen. Dat gaat heel gauw veranderen”, aldus Cohen die verwacht dat de pc-makers Compaq en Dell uitstekende zaken zullen blijven doen met de verkoop van servers.

Pc's en nc's kunnen heel goed naast elkaar bestaan. In de toekomst zullen alle hotelkamers networkcomputers hebben en zal de gast zal geen computer meer met zich meeslepen, maar alleen een smart card. Oracle voorziet een betalingsmodel zoals dat voor mobiele telefoons. De gebruiker betaalt abonnementskosten en naar gebruik. Het nc-gebruik kan echter ook worden opgezet zoals bij het kabelabonnement, waarbij de consument de keuze heeft uit enkele pakketten.

Bij Oracle wordt de networkcomputer intern gebruikt, ook door werknemers thuis. Enkele andere bedrijven, die niet met name willen worden genoemd omdat ze het enorme voordeel ten opzichte van de concurrentie zien, experimenteren ermee. Electronicaproducenten, zoals Akai, Funai, Uniden, Acorn en Idea maken de kastjes inmiddels en voor de introductie hangt het er vooral vanaf hoe snel zij kritische massa kunnen leveren. Oracle werkt inmiddels verder aan de ontwikkeling van een hand held nc. Als Microsoft en Intel hun NetPC maar goedkoop genoeg maken kunnen ze in principe het gras voor de voeten van de nc-makers wegmaaien. Misschien hebben ze echter net iets te lang gewacht, want het idee van de nc heeft nu al postgevat. Anderzijds moeten de nc-producenten niet onderschatten hoe veeleisend de klant is. Als de nc niet meteen perfect is, of te duur, of te traag, keert hij waarchijnlijk direct terug naar de oude, vertrouwde pc.