Kardinaal Bernadin van Chicago (1928-1996); Geliefd bij joden en protestanten

WASHINGTON, 16 NOV. Chicago rouwt om de dood van de geliefde aartsbisschop Joseph L. Bernadin. Ruim twee maanden nadat de 68-jarige kardinaal op een persconferentie bekend had gemaakt dat hij aan kanker leed en minder dan een jaar te leven had, stierf hij donderdag in zijn huis in Chicago. Woensdag had hij op zijn doodsbed nog gesproken met paus Johannes Paulus II en president Clinton, die hem allebei hadden opgebeld.

Met kardinaal Bernadin verliest de rooms-katholieke kerk in de Verenigde Staten niet alleen een van haar invloedrijkste leiders, maar ook een man die de verschillende stromingen binnen de kerk met elkaar in gesprek wist te brengen. Zijn populariteit in Chicago, met 2,3 miljoen gelovigen na Los Angeles het grootste aartsbisdom van het land, was zo algemeen dat hij ook bij veel joden en protestanten bekend stond als 'onze kardinaal'

Bernadin, die jarenlang een belangrijke stem had in maatschappelijke en politieke debatten in de Verenigde Staten, wijdde de laatste maanden van zijn leven aan priesterlijke taken als het bezoeken van ongeneeslijk zieken. Hij zag het als zijn laatste opdracht om in het openbaar te spreken over zijn naderende dood en het vertrouwen dat zijn geloof hem daarbij gaf.

“Ik ben opgegroeid met een aantal angsten”, zei hij onlangs in een vraaggesprek met The Washington Post. “Eén daarvan was valselijk beschuldigd worden van iets ernstigs, een andere was kanker en nog een andere was de dood. Binnen drie jaar heb ik aan alle drie het hoofd moeten bieden. En het wonderbaarlijke is dat ik plotseling niet meer bang was.”

In 1993 beschuldigde een man Bernadin ervan dat hij hem in de jaren zeventig seksueel had misbruikt. In een rechtszaak eiste hij 10 miljoen dollar. Bernadin ontkende de aantijging, en na vier maanden herriep de man zijn beschuldiging. De bisschop vergaf zijn aanklager en verzoende zich met de man, die korte tijd later stierf aan aids.

Op zijn 38ste was Bernadin bisschop geworden, de jongste van het land. Zes jaar later werd hij aartsbisschop van Cincinnati. Als woordvoerder van de Nationale Bisschoppenconferentie was hij toen al een bekend gezicht in Washington. Hij was progressief in sociale en gematigd in theologische kwesties. Racisme, de doodstraf en de Amerikaanse bombardementen op Noord-Vietnam veroordeelde hij. Met vier andere bisschoppen publiceerde hij in 1983 een herderlijk schrijven, waarin ze het gebruik van kernwapens anders dan in reactie op een nucleaire aanval afwezen. Onder de kop 'God en de Bom' verscheen een portret van Bernadin op het omslag van Time. Ook sprak hij zich scherp uit tegen abortus en euthhanasie of hulp bij zelfdoding van ernstig zieken. Vorige week nog schreef hij over dat laatste onderwerp een brief aan het Hooggerechtshof, dat zich binnenkort over die problematiek uitspreekt.