Flip de Kam maakt wonderlijke draai

Groot was de verbazing toen ik in NRC Handelsblad van 12 november j.l. las dat Flip de Kam tégen een spaarrekening voor de toekomstige financiering van de AOW was. Dit als reactie op het plan van de coalitiefracties om een deel staatsschuldreductie op een aparte spaarrekening te plaatsen voor de AOW.

Een dergelijke spaarrekening 'dreigt het herstel van de economie aan te tasten' aldus De Kam. Het plan komt volgens hem neer op 'ordinaire belastingverhoging' waarvan 'werkenden het leeuwendeel moeten betalen'. Bovendien zou inflatie in de volgende eeuw een spaarrekening nutteloos maken.

Nu zijn dit geen onbekende reacties. Wat zo verbazingwekkend is in het artikel van De Kam, is de manier waarop hij in één jaar tijd fier een draai van 180 graden maakt.

Ik heb zijn boek 'Tijdbom' dat vorig jaar uitkwam er nog maar eens bijgehaald. Op blz. 185 en verder beargumenteert De Kam waarom een bufferfonds het eenvoudiger maakt om de kosten van de vergrijzing op te vangen. Geen woord over inflatie. Geen woord over het overmatig sparen in ons land!

Het is natuurlijk ieders goed recht om een eigen - en zelfs veranderende - mening te hebben. De PvdA-fractie heeft lang de tijd genomen om zich een gefundeerde mening te vormen over de toekomst van de oudedagsvoorzieningen. Vele deskundigen hebben zich met ons over het vraagstuk van de vergrijzing gebogen.

WIj kiezen nu voor het op verantwoorde wijze naar voren halen van een stukje van de toekomstige lastenstijging. Let wel: het gaat hier dus niet om belastingverhoging, waarover De Kam spreekt. Er is in onze benadering juist gekozen om te sparen aan de uitgavenkant. Juist om de werkgelegenheid minder in gevaar te brengen.

Wanneer de staatsschuld bijvoorbeeld 0,2% extra daalt - en daar is in het licht van de economische groei ruimte voor - en dat bedrag wordt op een aparte rekening gezet, dan slaan we een aantal vliegen in één klap.

In plaats van hogere premies te moeten vragen voor een reservefonds, kiezen we voor het inzetten van een (klein) deel van de te voorziene economische groei. Alles wat we nu kunnen wegzetten hoeft over 20 jaar niet meer door een slinkende beroepsbevolking alléén te worden opgebracht. Tegelijkertijd halen we zo nog iets makkelijker de EMU-norm. Het had De Kam toch te denken moeten geven dat de VVD zich achter dit aanvullende alternatief schaart, dat volgens De Kam slechts draait om 'ordinaire belastingverhoging'.

Er wordt in Nederland erg veel gespaard. Daarin heeft De Kam gelijk. Er zal vooral veel worden gespaard in tijden dat men onzeker is over de toekomst. Wanneer er geen zekerheid wordt gegeven over de toekomst van de AOW is de kans reëel dat veel mensen een eigen extra pensioenverzekering zullen afsluiten, zie de reclamespots die er nu al op inspelen. Extra particuliere besparingen, gedaan vanwege de onzekerheid, leiden natuurlijk evenzeer tot de vraaguitval waar De Kam zo beducht voor is. Meer zekerheid over een welvaartsvaste AOW voorkomt deze spaardrift uit paniek.

Het is in dit verband goed óók nog even te kijken naar het 'plan De Kam' uit 1995. Met ingang van 1997 dienen ouderen de héle (!) AOW-premie te betalen ten behoeve van stortingen in het bufferfonds. Deze uitbreiding van de premieplicht levert jaarlijks 4,5 miljard gulden op. In 2011 is dit bedrag aangegroeid tot bijna 100 miljard gulden.

Deze vorm van kapitaaldekking van de AOW is goed verdedigbaar volgens De Kam, omdat de premieverzwaring niet drukt op de werkenden. Hoezo te veel sparen, hoezo te veel vraaguitval en hoezo spaargeld dat door inflatie zal verdwijnen als sneeuw voor de zon?

Om niet te spreken over het buitengewoon onrechtvaardige van dit voorstel, waarbij ouderen zonder enige overgangsperiode worden geconfronteerd met een extra premielast van duizenden guldens per jaar. Hoogleraren hoeven hun stoere plannen niet uit te leggen aan verontruste burgers.

Oplossingen voor grote problemen die géén pijn doen bestaan niet. De PvdA-fractie beseft terdege dat geld dat we nu opzij zetten voor de AOW-spaarrekening niet voor andere belangrijke maatschappelijke doelen kan worden aangewend. Niets doen betekent echter dat we het héle vraagstuk van de vergrijzing leggen op de schouders van toekomstige generaties. Dat is onverstandig en onrechtvaardig. Beter is het om iets van de problemen naar voren te halen - hoe moeilijk en pijnlijk - opdat er óók in 2020 nog iets te kiezen valt. Dat vond De Kam in 1995, dat vinden wij nog steeds

    • Jan van Zijl