Comenius

Wat er te doen was, was niet erg duidelijk. Ik heb me toch maar ingeschreven: een bijeenkomst over onderwijs en science en technology en Europa en zo, donderdagochtend weg, zondagavond thuis, 6 uur lesuitval en kosten vergoed. Laat ik het kort samenvatten: het was heel gezellig, daar in Finland.

Het begon met praatjes natuurlijk. Het publiek: ongeveer zestig Finse, Italiaanse, Nederlandse en zelfs twee IJslandse leerkrachten. Namens de Europese Unie sprak ons toe mevrouw Wu, een Chinese - moet kunnen. Wij moesten de Finse deelname aan het Comenius-programma een vliegende start geven. Samen leuke projectem, Comenius-projecten, verzinnen.

De Europese Unie trekt flink wat geld uit om via onderwijs de Europese gedachte te versterken: in Nederland 5 miljoen gulden per jaar voor basisscholen en middelbare scholen. Onze eigen overheid doet daar nog eens 11 miljoen bij. In Alkmaar zorgt het Europees Platform voor de verdeling, via een aantal potjes oftewel programma's. Het Comenius-programma is er een van.

Vier dagen in een congrescentrum met de sfeer van een warme deken, even buiten Helsinki in een prachtig bos, enkele minuten lopen van de Oostzee. ('s Ochtends na een heerlijk ontbijt tussen de dennenbomen en over de granietknollen naar de oever lopen. De zee ziet er uit als een meer, geen branding en een groene oever aan de overkant op een paar honderd meter. Ik proef het water: brak. Stroomt hier een rivier uit in zee? Nee hoor, de hele Oostzee is brak. Wel geleerd maar niet aan gedacht - zo gaat dat met schoolkennis.)

Op de laatste dag presenteerden deelnemers hun plannen. Zo gaan Paivi (Finland) en Nick (Nederland) in februari voor een weekje naar Elena, die dichtbij Venetië woont. Paivi met haar gedachten over de door het landschap beïnvloede ziel ('vertical trees') en energieke Elena, die al veel werk in een omgevingsproject heeft gestoken, zijn verwante geesten. Zij zullen hun tweede klassers informatie laten verzamelen over de weg van huis naar school: natuur, kaart, architectuur, verkeer. Ter kennismaking worden videofilms, bij voorkeur gefilmd door de leerlingen zelf, naar elkaar gestuurd. Daarna zal informatie uitgewisseld worden via Internet. Elena heeft al een homepage. Elk van de drie scholen krijgt enkele duizenden guldens subsidie. En wederzijds bezoek van docenten wordt betaald.

Op de slotzitting zat Jan van Heugten te glimlachen, en dat valt niet mee met zo'n Dorrestijn-kop. Jan was tevreden. Karl, zijn Finse partner, een oudere jongeman zo schoon als de sauna zelf, leverde een spetterende presentatie. De leerlingen van Karl en Jan gaan ozonlaagdiktes meten en behalve deze Hollandse en Finse kinderen ook nog leerlingen op een Italiaanse school. Jan is jaren geleden begonnen met het bouwen van een ozonlaagdiktemeter, een meter zo simpel dat een leerling hem kan bedienen en een school hem kan betalen. Ja, natuurlijk, de ozonlaagdikte is nog vlugger bij het KNMI te vinden maar kinderen echt laten meten, dat is toch beter.

Ik heb me op de vlakte gehouden, daar in Finland. Eerst een kosten-batenanalyse maken, bezien hoe de prijs-pretverhouding uitvalt, zoals een collega dat noemt. Er zijn zoveel leuke en interessante activiteiten binnen het onderwijs te ontplooien: toneel, excursies, projecten, bijscholing, boeken schrijven, personeelsraad, leerlingenschaakclub, enzovoorts. Maar er is altijd een probleem: tijd, waar haal je de tijd vandaan? Wat doe je wel, wat laat je vallen? Comenius gooit hoge ogen. Ik ben gek op snoepreisjes.

    • Rob Knoppert