Nederland is bereid deel te nemen aan VN-macht Zaïre

DEN HAAG, 15 NOV. Nederland is “in beginsel” bereid op korte termijn met een eenheid van 270 man deel te nemen aan een militaire VN-macht die een drama onder vluchtelingen in Oost-Zaïre moet helpen voorkomen. Dat heeft minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) gisteravond gezegd tijdens de behandeling van zijn begroting in de Tweede Kamer.

Wat Nederland betreft zou zo'n VN-macht niet alleen de repatriëring van vluchtelingen en de beveiliging van corridors maar ook de ontwapening van Hutu-extremisten onder de vluchtelingen moeten helpen verzekeren. Daarom is Nederland geporteerd voor een vredesoperatie op basis van hoofdstuk zeven van het VN-handvest, namelijk een missie die uitgevoerd kan worden zonder instemming van de strijdende partijen (en dus zonodig met militair geweld en groter gevaar voor deelnemende militairen).

Vandaag zou het kabinet zo mogelijk al een “principebesluit” nemen, zei Van Mierlo. Dat besluit zal mede afhangen van een reeks voorwaarden die vervuld moeten zijn in het mandaat voor de VN-macht dat de volkerenorganisatie moet geven. Over dit mandaat werd afgelopen nacht in New York onderhandeld door de landen die, zij het met uiteenlopende uitgangspunten, willen meedoen aan een snelle Zaïre-operatie. Die landen zijn Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Spanje, Italië, Senegal, Zuid-Afrika, de VS en Nederland. Op verzoek van Canada en het Groot-Brittannië heeft Nederland afgelopen nacht alvast ingestemd met de deelname van vier verkenners aan een voorbereidende missie in Zaïre. Maar, zei minister Voorhoeve (Defensie), daarmee wordt niet op een definitief besluit vooruitgelopen. De Nederlandse eenheid, de versterkte Alfa-compagnie van het elfde luchtmobiele batallon in Schaarsbergen, zou op z'n vroegst op 10 december kunnen vertrekken. Pas dan is de incubatietijd van de vaccinaties van afgelopen dinsdag achter de rug.

Volgens de Nederlandse regering “draait alles” om het VN-mandaat. Als dat beperkt blijft tot de beveiliging van airstrips of corridors en tot toezicht op humanitaire hulpverlening, lopen militaire VN-eenheden weinig gevaar. Maar dan dreigt een herhaling van wat twee jaar geleden in Rwanda is gebeurd, aldus Van Mierlo, die daarom “repatriëring zonder ontwapening van Hutu-militairen vrijwel uitgesloten” acht. De VS zijn voor repatriëring, maar maken bezwaar tegen een ontwapeningstaak voor de VN-macht. Canada, dat in de VN een initiërende rol heeft gespeeld voor een Zaïre-operatie, prefereert een nog beperktere optie: alleen beveiliging van vluchtcorridors.

Nederland wenst, zei Van Mierlo gisteravond, dat het VN-mandaat zowel voor repatriëring als ontwapening geldt en daarvoor is “een zeer substantiële macht nodig”.