Massale uittocht van Hutu's uit Zaïrees kamp

KIGALI/GISENYI, 15 NOV. Het grootste vluchtelingenkamp van Rwandese Hutu-vluchtelingen in het oosten van Zaïre, Mugunga, is vandaag grotendeels leeggestroomd na dagen van zware beschietingen over en weer tussen de Hutu-milities in het kamp en de Zaïrese rebellen daarbuiten.

De milities zouden volgens de laatste berichten op de vlucht zijn geslagen en het kamp hebben opgegeven. Volgens de vluchtelingenorganisatie van Verenigde Naties (UNHCR) zijn naar schatting honderdduizend van de ongeveer vijfhonderddduizend bewoners van het kamp via de nabijgelegen grensstad Goma op weg naar Rwanda. Het merendeel van de vluchtelingen, die wekenlang van de buitenwereld waren afgesloten, is volgens onbevestigde berichten samen met de Hutu-milities verder Zaïre ingetrokken. Onduidelijk is nog wat er verder met hen zal gebeuren.

In het grensgebied tussen Zaïre en Rwanda is sprake van een chaotische situatie. De massale terugkeer van de Hutu-vluchtelingen op zo korte termijn is een groot probleem voor Rwanda, ook al is er voorlopig voedsel genoeg. Hulporganisaties die de afgelopen weken niet bij het kamp Mugunga konden komen, zijn overvallen door de plotselinge uitbraak. Naar het zich laat aanzien, is het Zaïrese rebellenleger waarin de etnische Tutsi's (Banyamulenge) een sleutelrol spelen bezig met een slotoffensief tegen de laatste verzetshaarden van de Interahamwe, de Hutu-milities die in 1994 de slachting aanrichtten onder Tutsi's in Rwanda.

Rwanda heeft steeds tegengesproken dat het betrokken is geweest bij het offensief van de Zaïrese Tutsi-rebellen in Oost-Zaïre, maar algemeen wordt aangenomen dat Kigali de rebellen in het buurland materieel steunt en mogelijk ook eigen militairen heeft gestuurd.

Gisteren liet de sterke man van Rwanda, vice-president Paul Kagame, nog via zijn adviseur weten dat een internationale vredesmacht behalve een humanitaire missie ook tot ontwapening van de Interahamwe zou moeten overgaan. “Als zij het niet doen, doen wij het wel”, aldus Kagame. Mogelijk dat hij op dat moment al de opdracht had gegeven tot de aanval op Mugunga. Diplomaten in Kigali sluiten niet uit dat na de val van Mugunga een internationale vredesmacht niet meer nodig is om de problematiek in Oost-Zaïre op te lossen.

De regering van Rwanda heeft zich vanmorgen naar de grensstad Gisenyi begeven om “de terugkerende vluchtelingen te ontvangen”, aldus een regeringsbron.

De voorhoede van de internationale troepenmacht wordt dit weekeinde in Oost-Zaïre verwacht. De Veiligheidsraad van de VN zal zich vermoedelijk vanavond over een mandaat uitspreken. Daarin zal, naar verwacht wordt, niet staan dat de troepen de Hutu-milities moeten ontwapenen.

    • Lolke van der Heide