Keulen

Alle genoemde exposities lopen tenminste tot 7 dec. De meeste galeries zijn geopend di t/m vr 11-18u, en za 11-13 of 14u. Alleen 16 nov tot 16u.

Is er nog toekomst voor Keulen als kunststad? Dat was hèt gespreksonderwerp tijdens de opening van de Art Cologne, de grote Keulse kunstbeurs die nog tot maandag duurt. Met de toekomstige verplaatsing van de Duitse hoofdstad van Bonn naar Berlijn, vreest de Domstad zijn positie als cultuurcentrum te verliezen. Voorlopig is Keulen met ruim zeventig galeries en diverse grote musea nog één van de best voorziene kunststeden van West-Duitsland. Maar de eerste tekenen van verandering zijn er al: een belangrijke galerie als Max Hetzler is inmiddels van Keulen naar Berlijn verhuisd.

Daarbij is er nogal wat onenigheid in de Keulse kunstwereld, wat onder meer blijkt uit het feit dat een aanzienlijk deel van de lokale galeries deze week niet aan Art Cologne deelneemt. Wel willen ze een graantje meepikken van de vele (buitenlandse) bezoekers die de Domstad aandoen; veertien 'dissidente' collega's hebben daarom de handen ineen geslagen en verlengden hun openingsuren in het weekeinde. Ook zaterdag 16 november sluiten zij niet om een uur, maar om vier uur 's middags. Aangezien de locaties nogal ver uiteen liggen, vertrekt er om elf uur 's ochtends een busje vanaf galerie Monika Sprüth (Wormsterstrasse 23).

Wie op eigen gelegenheid gaat, kan het beste in het centrum beginnen. Aan de Hohenzollernring 22-24 zijn in een gebouw vier galeries gevestigd. Bij Sabine Schmidt exposeert Barbara Bloom kamerschermen met daarop erotische scènes uit Japanse prenten. Je krijgt het gevoel in een dure designwinkel te lopen, - ondanks de expliciet seksuele afbeeldingen -, zo perfect en clean zien ze eruit Ook in de ruimte van Luis Campana waant de bezoeker zich in een meubelwinkel: het staat er vol banken, poefs, en fauteuils die met hun wulpse rondingen van zacht rubber lijken, maar bij gebruik van keiharde kunststof blijken. Matti Braun is de maker van deze variatie op de consumer art.

Op de bovenste verdieping, bij galerie Christian Nagel, is een geëngageerde installatie van foto's en videobeelden te zien. De Amerikaanse Renée Green volgt daarin de Werdegang van een kunstwerk van Robert Smithson op de campus van Kent University, waar in 1970 bij studentenopstanden vier jongeren door de politie werden doodgeschoten. Net als hun grafzerken is Smithsons site specific kunstwerk steeds meer op de achtergrond gemanoeuvreerd, achter struiken. Een mooi symbool voor de dood van het toenmalige credo 'de verbeelding aan de macht'.

Aan de Brüsseler Strasse 85 laat Nagel daarnaast nog nieuw werk zien van het fotografenduo Clegg & Guttmann. Om de hoek van de Ring, in de Ehren Strasse 10-12, is nog een staartje te zien van het in oktober begonnen programma 'Niederländische Künstler in Kölner Galerien'. Exposant Hendrik de Wit blijkt overigens een onvervalste Duitser - met een Nederlandse vader. Zijn zelfportretten met blind gemaakte ogen (met hulp van de computer) en de langzaam kantelende bak waarin kleurige medicijncapsules van de ene hoek naar de andere worden geschoven, zijn nogal trendy. De pillen brengen de vitrines vol vrolijk gekleurde, maar giftige chemicaliën van de Engelsman Damien Hirst in herinnering.

In een steegje er vlakbij - Grosse Brinkgasse 17 - heeft Johnen & Schöttle een dependance, waar een levendig tableau de la troupe van de vaste kunstenaars wordt geschetst. Twee knorrige, gerimpelde zelfportretten van Philip Akkerman en een pin-up in leger-outfit door Inez van Lamsweerde hangen er naast een een bijna klassiek schilderij van Stepanek/Maslin. We zien een donker bos waarin door een lichtbundel een perspectivisch weglopende lijn van helgroen oplichtende boomstammen te zien is. Een moderne visie - vanuit de auto - op een klassiek landschap.

Een levendige groepsshow met het thema idolen is te zien bij Klemens Gasser & Tanja Grünert (de galerie is van naam veranderd sinds het huwelijk tussen de Keulse galeriste en de jonge galeriehouder uit Bolzano) in de Venloer Strasse 19. Onder de titel Found footage exposeren onder meer Louise Lawler, Steven Parreno, Georgina Starr en de Nederlandse Elise Tak daar hun visie op roem. Tak laat vier met de computer bewerkte foto's zien waarin filmsterren de hoofdrol spelen. Zo situeerde zij Jodie Foster in het New-Yorkse 'Mouse Museum' tussen beelden van de holocaust.

Daniël Buchholz (Neven Dumont Strasse 17) heeft tot begin volgend jaar een rijk gevarieerd programma waarin met name jonge kunstenaars de galerieruimte kunnen gebruiken zoals zij dat willen. Afgelopen weekeinde waren er vooral films te zien, morgen staat een feest op het programma in de nabijgelegen Apollobar. Er zullen kunstenaars optreden als deejay, maar ook als boksers in een heuse ring (inl. 00-49-221-2574946).

Het ruikt naar spaghetti in het houten huisje dat middenin de Kölner Kunstverein aan de Neumarkt staat opgesteld. De Thaise kunstenaar Rikrit Tiravanija, die onlangs de eerste 'Central Preis' ontving van een Keulse ziektekostenverzekeraar, biedt ons een bordje aan. Op de Biennale van Venetië van 1993 kookte hij ook al voor bezoekers: vanaf een bootje dat bij het tentoonstellingspark in het water lag. In Keulen bouwde hij een replica van zijn New-Yorkse appartement; de piepkleine zitkamer bevat zijn tv en geluidsinstallatie, in de slaapkamer staat naast het gewone bed een poppenledikant op de vloer. Van dinsdagochtend elf uur tot zondagmiddag vijf uur kan men er non-stop terecht. Tiravanija wil de vraag opwerpen of kunst maken nog wel zin heeft ('het gaat niet om zien, maar om er zijn'). Mij deed zijn huisje denken aan het werk van de Nederlandse kunstenares Pink, die al meer dan tien jaar geleden op pleinen in provinciesteden haar zelfbouw-huisje optrok en er doodgemoedereerd met man en kind op de stoep in het zonnetje zat.

Heel anders is de sfeer in de nabij gelegen Schaafen Strasse 43, waar Simon Ungers twee minimale ingrepen deed op de twee verdiepingen van galerie Sophia Ungers. Beneden zette hij drie quasi-dragende zuilen van neon tussen vloer en plafond, boven is een rechthoek tegen het plafond gemetseld en keurig gestuct, zodat de ruimte aanvankelijk ongebruikt lijkt.

De galeries in het zuiden van de stad zijn alleen per auto of taxi snel te bereiken. Monika Sprüth toont schilderijen van Andreas Schulze en nieuwe fotowerken van Andreas Gursky. Nieuw motief in Gursky's werk is de uitstalkast met luxe-artikelen. Er is een prachtige, langgerekte foto van een meterslange vitrine met uitgelichte schoenen. In het troosteloze tl-licht zien ze er dwaas en bijna meelijwekkend uit, die ongebruikte schoenen volgens de nieuwste mode.

In het galeriegebouw aan de Maria-Hilfer Strasse 17 is een overzicht te zien van het recente werk van Dan Asher (bij Aurel Schreibler); er zijn droedel-sculpturen van klei en tastende werken op papier, maar ook de veel uitgesprokener foto's en videowerken. Philomene Magers heeft niet de beloofde expositie van Dan Graham, maar toont nog tot eind november de portretfoto's die de Amerikaan Matthew Antezzo naschilderde van bekende collega's als Gilberto Zorio en de Keulse Mühlheimer Freitheit-groep. Van laatstgenoemde, waarin schilders als Walter Dahn en Jiri Georg Dokoupil zaten, kopieerde Antezzo de legendarische opname onder het gelijknamige straatbordje, compleet met het krantenonderschrift. Déjà-vu, in alle opzichten.