Veiligheidsraad VN moet mandaat geven; VS bereid troepen voor missie Zaïre te leveren

WASHINGTON, 14 NOV. De Amerikaanse regering heeft in beginsel besloten troepen te leveren voor een internationale humanitaire missie in Zaïre, die onder leiding zal staan van Canada. Dat heeft het Witte Huis gisteren bekendgemaakt.

De Canadese premier, Jean Chrétien, had Amerikaanse deelname eerder deze week van vitaal belang genoemd voor een dergelijke operatie. De missie, waarvoor de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nog toestemming moet geven, zal voedsel en bescherming moeten bieden aan de honderdduizenden vluchtelingen in het oosten van Zaïre. De Amerikaanse troepen zullen opereren onder een Amerikaanse commandant, die op zijn beurt echter weer valt onder een Canadese bevelhebber. De eerste Amerikaanse manschappen zouden begin volgende week al in Zaïre kunnen arriveren.

Voor Washington definitief besluit deel te nemen aan de missie, moet eerst aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. De Amerikanen willen dat ook landen uit de regio meedoen aan de operatie en dat overeenstemming met de deelnemende landen wordt bereikt over het precieze doel en de duur van de missie. De Amerikaanse regering gaat uit van ongeveer vier maanden.

Een andere voorwaarde is dat de omstandigheden ter plaatse niet zo zeer verslechterd mogen zijn dat het soort beperkte, humanitaire missie dat nu wordt voorbereid, onmogelijk is. De Amerikanen willen niet betrokken worden bij het ontwapenen van Hutu-milities of andere politie-taken.

Naar verwachting zullen zo'n vierduizend Amerikaanse manschappen worden uitgezonden naar Centraal-Afrika, waarvan ongeveer duizend naar Zaïre. In naburige landen zullen enkele duizenden Amerikaanse steuntroepen werken aan het opzetten van een luchtbrug voor manschappen, materieel en voedsel naar Oost-Zaïre. Ter plekke zal de harde kern van duizend man zich ontfermen over de verkeersleiding van het vliegveld van Goma en over de veiligheid van de luchthaven op de grond. Voor de distributie van voedsel en andere hulp is het vliegveld van cruciaal belang.

Ook zullen de Amerikanen een beschermde doorgang (of corridor) van zo'n vijf kilometer opzetten voor Rwandese vluchtelingen die naar hun vaderland willen terugkeren. Het aanmoedigen van vrijwillige repatriëring zien de Amerikanen als een belangrijk doel van de missie, naast het bieden van humanitaire hulp en vooral het herstellen van de voorwaarden waaronder onafhankelijke organisaties hulp kunnen verlenen.

Het Amerikaanse besluit kwam na enkele dagen van hevige aarzelingen. “We hebben geleerd van Somalië”, lichtte een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken de aanvankelijk terughoudende opstelling van Washington toe. Hij doelde op de vredesoperatie in dat Afrikaanse land in 1993 die uitliep op een vernedering van de Amerikaanse troepen, die vergeefs een Somalische bendeleider trachtten te arresteren. Achttien Amerikaanse militairen kwamen daarbij om het leven.

De Amerikanen willen deze keer niet nog eens een humanitaire missie zien ontaarden in een militaire operatie. Heel duidelijk willen ze zich al bijvoorbaat een idee kunnen vormen van de manier en het tijdstip waarop de Amerikaanse troepen zich weer kunnen terugtrekken.

Sinds het weekeinde heeft Washington intensief overleg gevoerd met Canada, maar ook met andere Westerse bondgenoten, met Afrikaanse landen en met de Organisatie van Afrikaanse Eenheid. Ondertussen is president Clinton druk bezig met de samenstelling van zijn nieuwe regering en in het bijzonder de samenstelling van het groepje bewindslieden dat zich bezighoudt met de internationale politiek. Vast staat al dat de huidige ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie niet terugkeren in het nieuwe kabinet, terwijl onzeker is of veiligheidsadviseur Anthony Lake aanblijft.

De Amerikaanse regering verwelkomt het Canadese initiatief om de leiding van de operatie op zich te nemen als een teken dat andere landen bereid zijn een deel van de lasten van dergelijke operaties te dragen.