Moederskindje verlaat het vissersdorp

Het debuut van Martin Jol als trainer in het betaald voetbal werd opgeluisterd door een zuinige 2-0 zege van zijn club Roda JC op het ontstellend zwakke NEC. “We hebben toch maar mooi drie puntjes in de achterzak”, zei Jol na afloop op z'n Haags.

KERKRADE, 14 NOV. Hij had geen plankenkoorts gevoeld. “Een voetbalwedstrijd is toch het lekkerste wat er is?” zei Martin Jol. “Ik ben altijd een beetje gespannen, maar er is dan geen verschil of ik bij Scheveningen of bij Roda langs de kant zit. Toen iedereen over mijn debuut begon, realiseerde ik me pas: o ja, dit is de eerste.”

Als voetballer speelde Jol, drievoudig international, 425 competitiewedstrijden bij de profs. Gisteren debuteerde hij als trainer, maar hij maakte op Kaalheide geen onwennige indruk. De 40-jarige Scheveninger moedigde vanaf de zijlijn zijn spelers luidkeels aan en bij de twee doelpunten omhelsde Jol innig zijn assistent Eddy Achterberg, die zelf vijf wedstrijden hoofdtrainer is geweest, maar plaats moest maken voor Jol. “We lachen ons rot samen”, zegt Jol over de samenwerking. “Voor Eddy zal het toch niet makkelijk zijn. Hij heeft ook zijn ambities. Voor mij zou het niets zijn. Maar Eddy zit alweer lekker naast me te schreeuwen.”

Achterberg had verwacht dat Vonk of Van Zoghel zijn nieuwe hoofdcoach zou worden, de Roda-spelers hoorden de namen van Neumann en Rijsbergen circuleren en in de pers werd De Mos genoemd als de opvolger van Huub Stevens. Roda JC koos echter voor een nieuweling, Martin Jol. “Ik werd gebeld door een bekende van me, een journalist”, legt Roda-voorzitter Theo Pickée uit. “Die zei: als jullie een nieuwe trainer zoeken, moet je eens aan Jol denken. Ik kende Jol als voetballer en wist ook nog wel dat hij trainer was bij Scheveningen. Maar dat was alles.”

Daarom won de voorzitter informatie over Jol in bij een aantal deskundigen, zoals Ajax-trainer Van Gaal die ooit ook kandidaat was bij Roda. “Louis is ook zo'n vuurvreter. Die moet het weten, dacht ik. Hij zei meteen dat Martin perfect bij ons zou passen.” De eerste afspraak met Jol vond op een dinsdag plaats in een hotel in Eindhoven. Pickée: “Wij kenden hem niet van gezicht. Gelukkig ging hij staan toen wij binnenkwamen.”

Jol zegt dat hij het telefoontje van Roda eigenlijk wel had verwacht. Hij is overtuigd van zijn capaciteiten. Zes jaar als trainer in het amateurvoetbal heeft bewezen dat zijn aanpak succes oplevert. Jol bracht het Haagse ADO, de club waarvoor hij zelf voetbalde, van de tweede klasse naar de hoofdklasse. Vorig seizoen werd hij met Scheveningen Nederlands kampioen. “Ik ben een voetbalman”, legt Jol uit. “Ik weet wat de spelers denken en wat ze voelen. En zij weten weer dat wat ik zeg geen onzin is. Als ze je vertrouwen, geven ze tien procent extra.”

Vorig jaar was er al veel interesse voor Jol uit het betaalde voetbal. Den Bosch, Dordrecht'90, Go Ahead Eagles, Utrecht én Den Haag zochten contact met hem, maar hij bleef Scheveningen trouw. Voor dit seizoen had Jol een mondelinge afspraak met de amateurclub dat hij kon vertrekken als er een club uit de top-5 van de eredivisie hem wilde hebben. Roda stond echter in de middenmoot. Dat gaf derhalve nog de nodige discussie. “Maar je moet het Martin ook gunnen. Hij wilde zelf heel graag”, aldus Scheveningen-voorzitter Wim Roos. “Hij nam hier anderhalve week geleden afscheid met een periodetitel en na afloop ging hij op de schouders. Niemand riep, zoals in zo'n situatie wel gebeurt, 'verrader'. Iedereen vond het fijn voor hem.”

Ron Cramer, de aanvoerder van Scheveningen, wist ook wel dat Jol dit seizoen zou vertrekken, maar hij had met zijn ploeggenoten gehoopt dat Jol in ieder geval tot de winterstop zou blijven. Op een dinsdagavond, na een oefenduel, vertelde de trainer in de kleedkamer het nieuws van zijn overstap naar Roda. “We waren er doodziek van”, aldus Cramer. “Martin is een geweldige trainer.” Voorzitter Roos: “Ik zat elke zaterdag heel rustig op de tribune. Als het in de eerste helft niet ging met de ploeg, zorgde Martin er voor dat het na rust wel liep. Hij heeft het instinct om dingen recht te zetten.”

Ook bij Roda zijn de spelers inmiddels onder de indruk van de nieuwe trainer. “Hij benadrukt steeds onze sterke punten en daarom wanen we ons zelfs beter dan we in werkelijkheid zijn”, vertelt aanvoerder-doelman Ruud Hesp. “Roda is niet de top voor Martin”, vertolkt Cramer de mening van vele Scheveningers. “Ik zie hem nog wel bij Ajax, of Feyenoord of een buitenlandse topclub terechtkomen. Ik heb het idee dat Martin hoopt dat hij de eerste Nederlandse trainer in de Engelse league zal worden.” Reactie van Jol zelf: “Ach, ik kan zo veel willen, maar als ik straks twaalfde wordt met Roda, vindt iedereen me ineens weer een matige trainer.”

Jol speelde in zijn actieve loopbaan onder meer in Engeland, bij West Bromwich Albion en Coventry City. Zijn eerste buitenlandse club was de Duitse topclub Bayern München, waar hij een seizoen in de nabijheid van vedetten als Beckenbauer, Breitner en Rummenigge vertoefde. Ook Ajax had destijds interesse getoond. Volgens Jol ketste die transfer destijds af op een bedrag van vijfduizend gulden. Van Bayern ging hij naar FC Twente. In die tijd speelde Jol onder bondscoach Jan Zwartkruis drie interlands (1980-'81).

Jol, die als rechtsback begon en daarna middenvelder en centrale verdediger werd, was een leider in het veld. Hij nam op tactisch gebied soms eigenhandig beslissingen. Hij greep zo nodig keihard in. Dat was hem bij FC Den Haag aangeleerd door Aad Mansveld. De vedette schold de jonge professional stijf als zijn tegenstander scoorde. Van de vele trainers die hij meemaakte, was hij het meeste onder de indruk van Vujadin Boskov die, hoewel hij bij Den Haag geen Nederlands sprak, heel duidelijk en direct was.

Rob Baan, die in 1986 met FC Den Haag ongeslagen promoveerde, herinnert zich dat zijn ploeg vaak scoorde uit ingestudeerde vrije trappen. “Dat ging van tik-tak-tik en Jol was de regisseur. Hij deed vaak hele goede suggesties.” Baan noemt de nieuwe Roda-trainer vooral “ongelooflijk slim”. Toen hij in 1989 zijn actieve loopbaan bij FC Den Haag had afgesloten, werd hij commercieel manager bij de club en ging hij in pak en met aktetas in de hand langs bedrijven in de Haagse regio. Hij was echter, zo vond het bestuur, te duur. Jol: “Ik haalde in no time een miljoen binnen. Mocht ik daar zelf ook wat aan verdienen?”

Baan, nu assistent van Advocaat bij PSV, was zelf ook trainer van Roda JC. “Martin zal zich daar moeten aanpassen. Zo lang hij wint staan ze achter hem en zingen ze hem toe, maar als er geen succes is, wordt het anders. In die regio zeggen ze niet altijd wat ze denken. Jol is zelf wel zo. Hij gaf mij vaak tegengas. Ik heb heel wat discussies met hem moeten voeren.”

Jol is een ras-Scheveninger. Hij kan maar moeilijk zonder zijn geboortestreek en zijn familie. Tijdens zijn voetbalperiode in Engeland en vooral in Duitsland, waar hij een heel seizoen niet naar huis mocht, had hij behoorlijk last van heimwee. Jol noemt zichzelf een moederskindje. Hij woont in Kerkrade in een hotel, maar als het even kan, keert hij terug naar het vissersdorp. Afgelopen zaterdag was hij ook aanwezig bij de wedstrijd van Scheveningen tegen Katwijk. Na afloop had hij het over wij, toen hij over zijn oude ploeg sprak. Jol: “Ik ben en blijf een Scheveninger.”

    • Hans Klippus