Katharina's onmogelijke passie

Voorstelling: Katharina van Heilbron of De Vuurproef van Heinrich von Kleist door Fact. Decor: Geert van der Velden. Bewerking en regie: Ivar van Urk. Spelers: Sanneke Bos, Richard Gonlag, Muchel Dunant e.a. Gezien 12/11 Parktheater, Hoorn. Tournee t/m 5/1. Inl.: 010-4367997.

Liefde laat zich niet dwingen maar toch overheerst in iedere verliefde de onstuitbare kracht om die bij de ander op te eisen. In de verliefde botsen de droomwereld en de meedogenloze werkelijkheid.

Regisseur Ivar van Urk verbeeldt dat conflict in zijn enscenering van Katharina van Heilbron (Das Käthchen von Heilbronn) van Von Kleist meteen in de openingsscène: in een pantomime spelen de acteurs en actrices, gekleed in smetteloos wit ondergoed, dat ze verblijven in een arcadisch, gelukzalig landschap.

Maar uit de luidsprekers davert onheilspellende muziek die het midden houdt tussen New Age en Garagerock. Hierna begint het historische ridderspel van Von Kleist, evenals zijn Penthesilea een stuk over de onmogelijke passie. Het vijftienjarige meisje Katharina, dochter van een wapensmid, is verliefd geworden op Graaf van Straal, een ridder die bij haar vader zijn harnas liet repareren.

Haar onbekommerde vrolijkheid en haar naïeve geloof in de liefde moeten de voorstelling dragen. Dat is een zware last, te meer daar Katharina zelden in beeld is. Ivar van Urk regisseert Sanneke Bos in de rol van Katharina als het stille middelpunt van een vliegende storm. Terwijl om haar heen een zwaarwichtige mannenmaatschappij voortraast met rechtszaken en strijdtoernooien, en terwijl er ook nog eens jaloerse, kijvende vrouwen zijn, behoudt zij onaardse sereniteit. Het is onmiskenbaar: zij blijft geloven in die schuldeloze droomwereld van het begin.

Rondom de speelvloer staan zwarte, monumentale schermen opgesteld. Een weinig verleidelijk decor. De rechters zijn als dansers gestoken in rode jump suits, later dragen ze panterpakjes, als gewichtheffers in het circus. Katharina heeft een kinderlijk geel rokje aan, met daarop een geruite blouse. Haar liefdesrivale Kunigunde komt regelrecht uit de disco. De graaf en zijn omgeving dragen een korte leren broek en een donkere jas. Zo lopen tal van stijlen, historiserende en hedendaagse, door elkaar.

Hierdoor verloopt de verwikkeling van de verhaallijnen aanvankelijk erg stroef: wie is wie, vraag je je steeds af en dat stoort. Alleen als de regie zich concentreert op de verhouding tussen het met grote inzet acterende drietal Graaf van Straal (Richard Gonlag), Katharina en Kunigunde (Susan Visser) ontstaat er drama. Heel mooi is de stilering van het in de tekst veelvuldig voorkomende halfdoodslaan en moorden: de acteur drukt op het voorhoofd van de ander een capsule rode inkt uit, en exit.

Het is jammer dat Van Urk het romantische sprookje dat schuilt in Katharina van Heilbron niet krachtiger heeft doorgezet. De bucolische scène in het begin, die slechts tegen het slot een keer terugkeert, legt te weinig gewicht in de schaal. Het tafereel is een incident, dat niet is verweven met de gehele ontwikkeling. Dat de liefde sterker blijkt dan aardse zaken als eer, carrière en jaloezie, vormt, uiteindelijk, toch een triomf. Die triomf had, in een dwingender enscenering, groter kunnen zijn. Als een uitroepteken.

    • Kester Freriks