'Historisch' debat over benoeming voorzitter van Tweede Kamer

DEN HAAG, 14 NOV. De stormloop van SP-aanvoerder Marijnissen op wat hij vanmorgen “de nieuwe aristocratie in de politiek” noemde, mislukte jammerlijk. Zijn verwijt aan het adres van de grote partijen van “geritsel, gekonkel en gekoehandel” rond politieke benoemingen, zoals de keuze van de nieuwe Tweede-Kamervoorzitter, werd tijdens een spoeddebat over de opvolging van Kamervoorzitter Deetman niet overgenomen - ook niet door de kleine fracties.

Alleen een motie waarin de SP het bestuur van de Tweede Kamer (presidium) vraagt voorstellen te doen voor een verbetering van de procedure bij de verkiezing van een Kamervoorzitter, kreeg steun van een meerderheid. “De benoeming van de burgemeester van Lutjebroek is beter geregeld dan die van Tweede Kamervoorzitter”, zei de PvdA'er Van Zijl, daarbij doelend op de informele regelingen die rond de verkiezing bestaan. “De geldende procedure is op z'n zachtst gezegd van wonderlijke eenvoud. Er is geen profielschets, en geen vertrouwenscommissie”, aldus Van Zijl.

Marijnissen had een spoeddebat aangevraagd omdat hij zich had gestoord aan de vermeende partijpolitieke afspraken over de opvolging van Deetman, waarvoor de CDA'er Bukman kandidaat is. De SP'er bepleitte een vrije stemming over het voorzitterschap door de honderdvijftig leden van de Tweede Kamer, los van fractiedwang. Ook zei hij graag een vrouw op de voorzittersstoel te zien, - het liefst de CDA'ster Doelman-Pel. Het is een wens die de afgelopen weken ook door de voorlieden van PvdA, VVD en D66 is geuit.

Diverse woordvoerders zeiden vanmorgen in Marijnissen niet de meest voor de hand liggende pleitbezorger te zien voor een opener, democratischer procedure. L. Sipkes, Kamerlid voor GroenLinks, wees erop dat de partijraden van de SP in beslotenheid worden gehouden. Ook in het pleidooi van Marijnissen, aanvoerder van een tweemansfractie, voor een vrouw als voorzitter werd de geloofwaardigheid gemist. Overigens is niet uitgesloten dat een motie van de SP die een vrouwelijke voorzitter bepleit, toch een meerderheid haalt. Met name uit de VVD kwamen de laatste 24 uur verschillende geluiden. VVD-fractievoorzitter Bolkestein zou de motie willen steunen. Maar fractiesecretaris Weisglas liet vanmorgen weten “dat als ik vrouw was, ik niet via de SP-motie op de voorzitterstoel zou willen terecht komen”.

De D66'er De Graaf verdedigde vanmorgen de huidige procedure. Volgens hem is het logisch dat de grootste fractie in de Tweede Kamer de voorzitter levert, Als die van dit voorrecht geen gebruik maakt, is de op een na grootste fractie aan de beurt. Grote fracties kunnen nu eenmaal beter dan kleine iemand vrij maken voor het voorzitterschap. Bovendien vertegenwoordigen zij de meeste kiezers, aldus de Graaf. Wel mag de voordragende partij zich iets gelegen laten liggen aan wensen die bij de overige fracties leven, bijvoorbeeld om een vrouw te benoemen. Ook zou de keuze van het Kamervoorzitterschap misschien losser moeten komen te staan van de keuze voor andere posten, zoals het voorzittterschap van de senaat, aldus De Graaf.

Ten slotte merkten diverse Kamerleden op dat een debat zoals vanmorgen is gehouden, nooit eerder in de parlementaire geschiedenis was voorgekomen, en derhalve historisch mocht heten.