Eigenzinnige Romeo en Julia

Gezelschap: Ballet de l'Opera national de Lyon. Produktie: Roméo et Juliette, choreografie: Angelin Preljocaj, muziek: Sergei Prokofjev. Gezien: 13/11. Muziektheater, Amsterdam. Daar nog te zien: 15 en 16/11.

Het ballet van de Opera in Lyon, dat zich sinds dit jaar 'national' mag noemen, heeft diverse eigenzinnige produkties van overbekende balletten op het repertoire staan. Maguy Marins Assepoester werd zelfs een internationale hit. Elf jaar geleden gaf het Franse gezelschap enkele voorstellingen in Nederland van Romeo en Julia in een zeker niet traditioneel te noemen choreografie van Gray Veredon en nu is de groep in het Muziektheater in Amsterdam te gast met een andere, al evenmin traditionele versie van Shakespeare's liefdesdrama, in 1990 gemaakt door de Frans-Albanese choreograaf Angelin Preljocaj.

Preljocaj gebruikte weliswaar Prokofjevs bekende compositie, maar dikte die fors in zodat een zonder pauzes uitgevoerd werk van negentig minuten ontstond.

Het verhaal is niet langer gesitueerd in het 16de eeuwse Verona, maar speelt zich af in een futuristische, vesting-achtige ruimte met dreigende machines, hoge muren, nauwe, lichtverschaffende openingen en hoge loopbruggen waarop gepatrouileerd wordt, compleet met herdershond. Het is dan ook niet de vete tussen twee families waarvan deze Romeo en Juliette de dupe worden, maar de wurgende maatschappelijke situatie waarin ze verkeren; een maatschappij waarin de ene groep de andere in zijn macht heeft, waarin iedereen gecontroleerd wordt en opgelegde regels individualiteit onderdrukken en kapot maken. Bij Preljocaj behoort Juliette tot de heersende en Romeo tot de onderdrukte klasse. Dat maakt hun liefde verboden en onmogelijk.

De strakke, robotachtige en soms bijna karikaturale bewegingen van machthebbers en ordebewaarders, tekenen een sfeer van medogenloze onverzettelijkheid. Iedere afwijking van de regels wordt vroeg of laat genadeloos afgestraft. Het 'volk' wordt met lossere, minder rechtlijnige bewegingen gekarakteriseerd. Voor de twee gelieven schiep Preljocaj een danstaal die een verzengende wanhoop uitstraalt. De kracht en heftigheid van hun dansen worden gecombineerd met plotseling slap langs het lichaam hangende armen, met krachteloze knieën die de last niet meer kunnen dragen, met rompen die in vervoering en vertwijfeling ver naar achter of naar voren buigen. In hun onontkoombare liefde kunnen deze Romeo en Juliette niet gelukkig zijn, ze zijn en voelen zich verdoemd en iedere omhelzing maakt hen hulpelozer en eenzamer. Hun uiteindelijke dood is dan ook niet het gevolg van een misverstand. Het is de enige manier om bij elkaar te blijven.

Preljocaj is er niet helemaal in geslaagd om zijn bedoelingen altijd een vorm te geven die absoluut overtuigt. Vaak herhaalt hij bewegingsfrases te veelvuldig en met voorbijgaan van muzikale fraseringen. En sommige overgangen doen soms wat geforceerd aan. De duetten voor het liefdespaar echter, hebben in hun bedrieglijke eenvoud een meeslepende, oprechte emotionele geladenheid en het totale concept is zonder meer prikkelend en boeiend. De uitvoering was uitstekend met Nathalie Delassis en Nicolas Dufloux als voortreffelijke vertolkers van de hoofdrollen.