'Laat ziekenhuizen eigen gang gaan'

ZOETERMEER, 13 NOV. Ziekenhuizen moeten meer vrijheid van handelen krijgen. Daartoe moeten ze als ondernemingen kunnen functioneren zonder al te veel overheidsbemoeienis.

Dit stelt de Raad voor de Volksgezondheid in het advies 'Het ziekenhuis als maatschappelijke onderneming' dat op verzoek van minister Borst (Volksgezondheid) werd opgesteld.

Een ondernemingsgewijze manier van werken komt de patiëntenzorg ten goede, aldus het rapport. “Als de overheid voorschrijft wat een ziekenhuis wel en niet mag, is het risico levensgroot dat het ziekenhuis met de rug naar de patiënt toe gaat staan.” Ook de doelmatigheid wordt erdoor verhoogd, en verder wordt de ziekenhuissector er beter door bestuurd, aldus het rapport.

Ziekenhuizen moeten wel hun sociale verantwoordelijkheid in het oog blijven houden, vindt de Raad, die spreekt van het ziekenhuis als 'maatschappelijke onderneming'. Ook zwervers, illegalen en onverzekerden moeten in het ziekenhuis terecht kunnen, stelt het rapport. De markt voor ziekenhuizen is ook in veel andere opzichten niet commercieel. Om als maatschappelijke onderneming te kunnen functioneren moeten facilitaire diensten en medisch specialisten tot een eenheid worden gesmeed. De Raad wijst medeverantwoordelijkheid voor het bestuur van het ziekenhuis door de medische staf af. Die moet worden overgelaten aan gekwalificeerde bestuurders.

De Raad stemt in met de trend om patiënten tegen betaling extra diensten te verlenen. Wel moeten ziekenhuizen aantonen dat de extra dienstverlening, bijvoorbeeld bedrijvenpoli's, niet ten koste gaat van de normale behandelingen, zo vindt de Raad.

Ziekenhuizen zouden zich garant moeten stellen voor de kwaliteit van de door of namens het ziekenhuis geleverde diensten, bijvoorbeeld dat patiënten binnen een bepaalde periode toegang krijgen tot specialist of behandeling. Ook moeten ze volgens het rapport verplicht worden gesteld mee te werken aan het geven van vergelijkende consumenteninformatie over bijvoorbeeld wachttijden. Deze informatie kan worden verschaft door de Consumentenbond. De Raad vindt verder dat ziekenhuizen verantwoording moeten afleggen over hun financieel beleid, bij voorkeur aan het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG).

De Raad vindt het geen bezwaar dat ziekenhuizen steeds meer ondersteunende taken uitbesteden, zoals wasserij en keuken. Maar de kerntaken (medisch-specialistische zorg en daarbij noodzakelijke verpleging en verzorging) mogen niet worden uitbesteed, vindt de Raad.

Ondanks de gewenste concurrentie tussen ziekenhuizen ziet de Raad voldoende mogelijkheid tot samenwerking, bijvoorbeeld bij het protocolleren van medische handelingen, gezamenlijke inkoop, informatie-uitwisseling, oplossen van wachtlijsten en het toewijzen van specialisaties.

Aan categorale ziekenhuizen, die de zorg voor een speciale categorie patiënten bundelen, moet de overheid alleen meewerken als deze centra zorg aanbieden die niet in gewone ziekenhuizen wordt aangeboden, bijvoorbeeld astmacentra, centra voor epileptici en revalidatiecentra. Andere categorale ziekenhuizen, aldus het rapport, moeten worden gedoogd. Alle categorale ziekenhuizen moeten een verplichte samenwerking aangaan met een of meer andere ziekenhuizen.

De Raad vindt ten slotte het bevorderen van transmurale zorg noodzakelijk, vooral voor mensen met een chronische aandoening. Bij deze vorm van hulp werkt het ziekenhuis nauw samen met thuiszorginstellingen en huisartsen.