In Zeeland is de verkiezingskoorts afwezig

Gemeentelijke herindelingen dwingen de Zeeuwen vandaag naar de stembus voor vervroegde verkiezingen. De kiezers lopen er vooralsnog niet warm voor. “De mensen denken: 'het zal wel'.”

ZIERIKZEE, 13 NOV. De markt in Brouwershaven lag er gistermorgen verlaten bij. Een eenvoudig in elkaar getimmerd houten schot naast de muziektent, schamel beplakt met campagneposters, herinnert de bewoners van dit oude Zeeuwse havenstadje eraan dat zij vandaag naar de stembus moeten. Het handjevol mensen dat over het plein loopt, heeft er geen oog voor.

“Verkiezingen?”, vraagt de eigenaresse van een Chinees restaurant. “Ja, daar heb ik wel iets van gehoord, maar zijn die morgen al?” Haar buurvrouw, die een slagerij leidt, is beter op de hoogte van de lokale politiek. Over de verkiezingen heeft zij zich vooral laten informeren door de kranten, van een campagne heeft ze niet veel gemerkt.

In dertien Zeeuwse gemeenten worden vandaag vervroegde verkiezingen voor de gemeenteraad gehouden. Reden: een gemeentelijke herindeling. Op Walcheren gaan Domburg, Mariekerke, Valkenisse, Westkapelle en Veere per 1 januari op in Nieuw-Veere en wordt Arnemuiden bij Middelburg gevoegd; op het noordelijkste Zeeuwse eiland fuseren Brouwershaven, Westerschouwen, Middenschouwen, Zierikzee, Duiveland en Bruinisse tot de gemeente Schouwen-Duiveland. Schouwen-Duiveland wordt daarmee een gemeente met zo'n 35.000 inwoners en, in oppervlakte, de grootste gemeente van Nederland.

Misschien omdat de vorige editie, van maart 1994, nog kort in het geheugen ligt, of misschien omdat het dit keer niet gaat om landelijk uitgeschreven verkiezingen; voor de samenstelling van de nieuwe raad lijken weinig Zeeuwen warm te lopen. Vorige week constateerde de Provinciale Zeeuwse Courant al dat er op Walcheren geen verkiezingskoorts heerste. Een dag voordat de stemlokalen opengaan, lijkt daar op Schouwen-Duiveland evenmin sprake van te zijn.

“Hier aan de bar heb ik er nog niet veel mensen over gehoord”, vertelt Ko de Vlieger, hotelhouder te Burgh-Haamstede in de gemeente Westerschouwen. Als ondernemer volgt hij de verkiezingen wel, maar het “gewone volk” heeft volgens hem geen idee wat er speelt in de gemeente, laat staan wat de herindeling voor gevolgen heeft. “Nou, ik kan ze vertellen dat het de inwoners van het rijke Westerschouwen flink wat geld gaat kosten.”

De teleurstelling dat de 'eigen' gemeente wordt opgedoekt en opgaat in een groter geheel speelt volgens een slagersvrouw uit Brouwershaven beslist een rol bij het geringe animo. “Ik merk dat de mensen een gevoel hebben van 'het zal wel'.” De gemeentepolitiek wordt voor Brouwershaven een ver-van-mijn-bed-show. De nieuwe raad, het college van burgemeester en wethouders en het hele ambtenarenapparaat verhuizen naar Zierikzee. Het monumentale gemeentehuis van Brouwershaven, gebouwd in 1500, zal per 1 januari alleen nog dienst doen als trouwruimte.

In Bruinisse, aan de oostkant van het eiland, vreest men in de nieuwe gemeente overheersing door de 'hoofdstad' Zierikzee. Op de kieslijsten van de zeven deelnemende partijen overheersen de kandidaten afkomstig uit die stad. In vorige herindelingsoperaties is Bruinisse altijd buiten schot gebleven. De inwoners zijn daar trots op. “Bru wordt niet voor niets de republiek genoemd”, zegt C. van den Berge in vloeiend Zeeuws. “Nee, de mensen hier zijn niet gelukkig met de fusie.” “Ik vind dat ook nergens voor nodig”, zegt een huisvrouw in de supermarkt. “Vroeger sloeg ik geen verkiezing over, maar dit keer ga ik niet. Ik heb niet het gevoel dat ik voor mijn gemeente stem.”

De Zierikzeeërs hebben volgens Van den Berge de neiging te denken dat het hele eiland nu bij hen wordt gevoegd. Maar dat is niet waar: Zierikzee sluit zich aan bij het eiland, zegt ze. Van den Berge is nauw betrokken bij de politiek, want zowel haar echtgenoot Chris (raadslid in Bruinisse) als haar zoon Arjan uit Ouwerkerk zijn kandidaat voor de PvdA. “Mijn man zal het niet worden. Die is op een onverkiesbare plaats gezet”, vertelt ze teleurgesteld.

Voor veel zittende raadsleden is in de nieuwe gemeente geen plaats. De nieuwe raad krijgt 23 zetels, terwijl in de huidige zes gemeenteraden zeventig mensen zitting hebben. Ook wethouders zullen het veld moeten ruimen. Naar verwachting zal het nieuwe college van B&W hooguit vijf wethouders krijgen. Wethouder C. Veerhoek van Westerschouwe staat tweede op de VVD-lijst en is ook beschikbaar voor een nieuw wethouderschap. Volgens de prognose wordt de VVD met zes of zeven zetels de grootste partij in de nieuwe raad. “Dus wie weet is er voor mij een plaatsje in het college, maar ik wil niet op de zaken vooruitlopen”, zegt hij. Veerhoek merkte tijdens de campagne dat de verkiezingen wel werkelijk leven onder de bevolking. “Alleen zijn Zeeuwen niet zo uitbundig om dat te uiten.” De opkomst zal volgens hem 65 procent zijn, zoals de prognose vaststelde. Of zelfs hoger.

Gisteravond organiseerde Radio Schouwen-Duiveland een slotmanifestatie in Zierikzee, waar de politieke kopstukken de degens voor de laatste maal konden kruisen. De zaal van de Concertzaal zat met ruim honderd mensen goed vol. “Maar meer dan de helft komt uit de partijkaders”, weet organisator Rob van den Berg. “De gewone mensen komen hier niet op af.”

    • Philip de Witt Wijnen