Canada wacht op mandaat VN voor Zaïre

OTTAWA, 13 NOV. Canada heeft gisteren bevestigd een internationale vredesmacht te willen leiden om de vluchtelingen in Oost-Zaïre te helpen. De Canadese minister-president, Jean Chrétien, heeft de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties verzocht dat plan in een resolutie goed te keuren. De eerste Canadese militairen zouden vervolgens binnen 48 uur in Centraal-Afrika kunnen zijn.

Chrétien kondigde gisteren aan dat hij in telefoongesprekken met staatshoofden en regeringsleiders van zestien landen tien van hen bereid had gevonden troepen te leveren aan een humanitaire legermacht van acht- tot tienduizend man. Het is echter nog onduidelijk of de Verenigde Staten, wier betrokkenheid als essentieel wordt beschouwd, bereid zijn deel te nemen. Canadese diplomaten proberen in Washington de Amerikanen te overtuigen en gisteravond sprak Chrétien met president Clinton. Volgens onbevestigde berichten zouden de VS bereid zijn de missie te steunen met 1.500 militairen, verantwoordelijk voor transport en logistiek.

Canada stelt zelf 1.500 militairen beschikbaar, onder wie personeel voor een commando-eenheid, communicatievoorzieningen, een veldziekenhuis dat 500 mensen per dag kan behandelen en een waterzuiveringssysteem.

Luitenant-generaal Maurice Baril, bevelhebber van de Canadese landmacht, zou kandidaat zijn om het commando over de missie te voeren. Volgens Doug Young, de Canadese minister van Defensie, is het plan gebaseerd op een mandaat van zes maanden.

Chrétien zei het initiatief te hebben genomen uit frustratie over de besluiteloosheid van de internationale gemeenschap om de honderdduizenden Rwandese vluchtelingen in Oost-Zaïre te hulp te komen. “Canada mag dan geen supermacht zijn”, zei hij gisteren, “we zijn wel een land dat met een aanzienlijke morele autoriteit spreekt in internationale zaken. Het komt er nu op aan die morele autoriteit te gebruiken om het lijden te beëindigen en een ramp af te wenden.” Chrétien riep op tot snelle actie. “Als de wereld niets onderneemt, staat meer dan een miljoen mensenlevens op het spel”, zei hij. De neef van Chrétien, Raymond Chrétien, de Canadese ambassadeur in de Verenigde Staten, is bezig aan een bezoek aan Centraal-Afrika om namens de VN de mogelijkheden te bestuderen om voedsel en medicijnen naar de vluchtelingen te brengen.

De Canadese aankondiging volgde enige uren na uitspraken van de secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros-Ghali, gisteren in Rome. Volgens hem is Canadees bevel wenselijk om de “multinationale dimensie” van een missie te onderstrepen en omdat “Canada neutraal is ten opzichte van de landen in de regio”. In Canadese militaire kringen is verdeeld gereageerd op het Canadese voorstel. Lewis MacKenzie, een gepensioneerd generaal-majoor die het bevel voerde over VN-militairen in Sarajevo, toonde zich opgetogen dat “we de Veiligheidsraad opporren”. Volgens MacKenzie heeft Canada wel een grote hoeveelheid assistentie nodig. “We kunnen niet genoeg troepen leveren om het alleen te doen, maar we hebben beslist de expertise om de missie op ons te nemen.” Maar James Allan, een gepensioneerd kolonel, noemde het plan “naïef” en “uiterst gevaarlijk”. Volgens hem bestaat “een aanzienlijke kans dat de troepen onder de voet worden gelopen door plunderaars”. Volgens Allan is het Canadese leger, dat worstelt met de nasleep van de deelname aan de VN-missie in Somalië in 1993, waarbij Canadese militairen een aantal Somalische burgers martelden en doodden, niet in staat nieuwe verantwoordelijkheden aan te gaan. “We moeten orde op zaken stellen in het leger, voordat we het ergens naar toe sturen om de neus in de problemen van anderen te steken”, aldus Allan. Een langdurige openbare enquête naar de misstappen van Canadese soldaten in Somalië moet volgend voorjaar tot een rapport leiden.

Minister Young acht het echter niet nodig op dat verslag te wachten. “We kunnen niet achteroverleunen terwijl deze tragedie zich voltrekt en onze verantwoordelijkheden ontlopen wegens de gemaakte fouten in Somalie”, aldus Young. Hij zei dat de 1.500 beschikbaar gestelde Canadese militairen al zijn geselecteerd.

    • Frank Kuin