'Babyflots' hebben een ongunstige reputatie

MOSKOU, 13 NOV. Vlucht 1907 van Tsjimkent naar Delhi, die gisteren door een botsing in de lucht tot een voortijdig einde kwam, mag typerend heten voor een bepaald soort vluchten in de voormalige Sovjet-Unie. Een toestel met een twijfelachtige reputatie was door een schemerig reisbureau gecharterd van een met schulden kampende luchtvaarmaatschappij om zogeheten 'boodschappenreizigers' te vervoeren.

Dat blijkt althans uit de voorlopige gegevens die na de vliegramp van gisteravond bekend zijn geworden. Over de oorzaak van het ongeluk is nog niets bekend, dus ook niet of één van de twee bemanningen iets kan worden verweten. Een woordvoerder van de luchtvaartmaatschapij die het Kazachse toestel in eigendom had, verzekerde vanmorgen dat het “technisch in goede staat verkeerde”.

Boodschappenreizen zijn bezoeken van niet meer dan een paar dagen aan goedkope bestemmingen als Turkije of India, waarbij inplaats van bezienswaardigheden uitsluitend winkels en markten worden bezocht. De ingeslagen artikelen worden, doorgaans met ontduiking van invoerheffingen, in eigen land weer verkocht. Alleen in Rusland al houden zich naar schatting van de regering tien miljoen mensen met boodschappenreizen in leven.

De trips worden georganiseerd door reisburootjes die vaak door voormalige pendelaars zelf zijn opgezet en die zich, gezien het economische karakter van de reis, meer richten op de prijs dan op de kwaliteit van het vervoer. Over de onderneming die de Iljoesjin-76 had gehuurd voor de retourvlucht naar Delhi was vanmorgen niet niets bekend, behalve dat ze gevestigd was in Bisjkek, de hoofdstad van de voormalige Sovjet-republiek Kirgizië.

De luchtvaartmaatschappij die de Iljoesjin verhuurde was één van de honderden ondernemingen en onderneminkjes die zijn voortgekomen uit de Sovjet-gigant Aeroflot. Babyflots worden ze wel genoemd. De internationale afdeling van Aeroflot, eens de grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld, is onder de oude naam verder gegaan, maar de binnenlandse vluchten zijn geprivatiseerd door de luchthavens waar de toestellen hun thuisbasis hadden. Twee van de grotere nieuwe maatschappijen zijn Air Vnoekovo en Air Domodjedovo, beide genoemd naar Moskouse vliegvelden.

De voormalige Sovjet-republieken privatiseerden - of annexeerden - al direct bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 de toestellen die zich op hun grondgebied bevonden. In de Kazachse hoofdstad Almaty ontstond zo Kazakhstan National Airways.

Vijf jaar na de oprichting had de nieuwe luchtvaartmaatschappij een schuld opgebouwd van 149 miljoen dollar. In augustus van dit jaar werd zij op last van de Kazachse regering gesloten, formeel althans, omdat zij niet langer zou voldoen aan internationale veiligheidsnormen. De activiteiten van Kazakhstan National Airways zouden worden overgenomen door een nieuwe nationale luchtvaartmaatschappij: Air Kazakhstan. In hoeverre die wel aan veiligheidsnormen voldoet is nog onduidelijk.

Het type toestel waarmee gisteren werd gevlogen, tenslotte, heeft de afgelopen maanden ook al een twijfelachtige reputatie opgebouwd. In augustus van dit jaar verongelukte een Iljoesjin-76 bij Belgrado nadat de piloot tevergeefs had getracht een noodlanding te maken.

Enkele maanden eerder, in juni, verongelukte er een in Kinshasa, de hoofdstad van Zaïre, nadat de piloot tevergeefs had geprobeerd op te stijgen. In april tenslotte stortte een Injoesjin-76 neer in Kamtsjatka, het schiereiland in het uiterste oosten van Rusland.

    • Hans Nijenhuis