Zaanse verhoormethode verboden

DEN HAAG, 12 NOV. De zogenoemde Zaanse verhoormethode mag niet meer worden toegepast. Dat heeft minister Sorgdrager (Justitie) besloten op advies van de Recherche Advies Commissie (RAC).

Bij de omstreden verhoormethode wordt een verdachte lange tijd onder zware psychische druk gezet. De commissie, die de rechtmatigheid heeft onderzocht van deze wijze van verhoren, vindt dat nieuwe verhoormethoden moeten worden ontwikkeld.

De Zaanse verhoormethode raakte deze zomer in opspraak. In september sprak de rechtbank in Groningen een 45-jarige Groninger vrij van doodslag omdat hij door toepassing van de methode te zeer onder druk was gezet. Wel werd hij veroordeeld wegens afpersing. De verdachte werd met een videocamera nauwlettend gadegeslagen; hem werd nauwelijks rust gegund.

Op aanwijzing van gedragskundigen speelden rechercheurs in op het gemoed van de verdachte. Zo zei een rechercheur tegen de verdachte dat diens dochtertje op het schoolplein door medeleerlingen werd gepest met liedjes als: 'Je vader is een moordenaar'. Tijdens het verhoor werd de verdachte onder meer geconfronteerd met foto's van een in stukken gesneden lijk van een prostituee. Ook zou de verdachte door rechercheurs zijn bedreigd.

De RAC vindt het “ontoelaatbaar” dat tijdens het verhoor gebruik wordt gemaakt van voorwerpen, geluiden of geuren die dienen om de verdachte het delict te laten 'herbeleven'. Herbeleving, zo stelt Sorgdrager in navolging van de RAC, legt “een ongewenst grote druk” op de verdachte. De RAC vindt wel dat een “aantal bruikbare elementen” uit de Zaanse verhoormethode kunnen worden toegepast tijdens verhoren van verdachten van ernstige strafbare feiten. Daarbij gaat het onder meer om het samenstellen van een speciaal verhoorteam, de assistentie van een gedragskundige en het volgen van het verhoor vanuit een regiekamer.

De RAC heeft vastgesteld dat de rechter de methode als zodanig niet heeft veroordeeld. Wel heeft de rechter volgens de RAC in concrete gevallen geoordeeld dat het 'pressieverbod' in het Wetboek van Strafvordering is overtreden. Minister Sorgdrager heeft het RAC-advies overgenomen, zo liet zij de Tweede Kamer vandaag weten.

Eerder dit jaar uitte zowel de rechtbank in Amsterdam als het gerechtshof in Den Haag kritiek op de ondervragingsmethode. Sorgdrager sprak eind augustus een voorlopig verbod op de verhoormethode uit, in afwachting van het advies van de RAC. Nu is dat verbod definitief.