Geroyeerde CP'ers werpen ketenen der hypocrisie af

ROTTERDAM, 11 NOV. Hij is helemaal terug, de 68-jarige Joop Glimmerveen. De hoofdredacteur van de Haagse Courant opknopen, Tweede-Kamerlid Singh Varma (GroenLinks) uithongeren in een werkkamp: Glimmerveen weet nog altijd hoe hij de media moet bedienen. Het blijft de vraag wie of wat Justitie precies moet vervolgen.

De partij CP'86 wordt genoemd, maar Glimmerveen en het onlangs geroyeerde Haagse raadslid Steward Mordaunt - die vorige week opriep tot “vernietiging van democratische politici” - maken formeel geen deel uit van die partij. CP'86 is momenteel speelbal van een interne machtsstrijd. Aan de ene kant staat het dagelijks bestuur, dat extreem-rechtse politiek wil bedrijven zonder openlijke nostalgie naar de jaren 1940-1945. Aan de andere kant staan neo-nazi's als Martijn Freling en Steward Mordaunt, die sinds hun royement openlijk gemene zaak maken met outsiders als Glimmerveen.

Partijen als CP'86 schipperen voortdurend tussen nazistische overtuiging en de eisen van de rechtsstaat. Men hecht aan de voorrechten van de raadszetel en de legale politieke partij, maar het keurslijf van het anti-discriminatiebeginsel in de Grondwet gaat soms erg knellen. Een geroyeerde neo-nazi als Mordaunt lijkt bijna opgelucht na al die jaren van openbare braafheid de ketens der hypocrisie te mogen afwerpen.

Er is nog een tweede verklaring voor de extreem-rechtse openhartigheid van de laatste weken. Het is een beproefde tactiek van 'extremisten' om 'gematigden' in verlegenheid brengen door hun 'werkelijke denkbeelden' openbaar te maken. Zo bestookte 'extreem' CP'86 tijdens de Statenverkiezingen van 1995 de pers met bewijzen voor de innige contacten tussen CD-leider Janmaat en de 'zwarte weduwe' Rost van Tonningen. En zo brengt het gebral in bovenzaaltjes nu de 'gematigden' van CP'86 in diskrediet.

Joop Glimmerveen blijft in het extreem-rechtse krachtenveld een geval apart. Hij geniet respect in zijn milieu omdat hij al een kwart eeuw zegt wat anderen stiekem denken. Begin jaren zeventig trad Glimmerveen op de voorgrond. De boekhouder bij een NAVO-onderdeel te Den Haag richtte met toestemming van zijn werkgever de Nederlandse Volksunie op en liep nog maar net een zetel in de Haagse gemeenteraad mis. Toen de NVU een stroom racistische pamfletten produceerde en Glimmerveen met met zijn jeugdige aanhang de straat onveilig begon te maken, werd hij al spoedig werkloos.

Eind jaren zeventig liep het spaak. Glimmerveen raakte de controle over zijn partij kwijt en bedankte als lid. In 1983 was hij weer even voorzitter van de NVU, maar toen ging alle aandacht uit naar de electoraal succesvollere doctorandussen van de nieuwe Centrumpartij. Glimmerveen bleef nog enkele jaren voor straatrumoer zorgen. Daarna werd het stil. Zijn NVU had één ding bereikt: aanscherping van de Nederlandse wetgeving. Eind jaren zeventig bleek het namelijk onder de bestaande wetgeving onmogelijk de NVU te ontbinden. Dit gat in de wet werd in 1988 gedicht en op basis van de nieuwe wetgeving kan CP'86 nu verboden worden.

Sinds vorig jaar vertoont Joop Glimmerveen weer tekenen van leven. Toen stuurde hij zijn 'Volkse Waarnemer' naar de media. Adolf Hitler keek de lezers vanaf de voorplaat monter tegemoet. Het blad stond vol warrige betogen over de holocaust, roddels over extreem-rechtse collega's en boutades tegen 'linkse gluiperds'. Later dat jaar bundelde de uit CP'86 gestoten jonge Arnhemmer Constant Kusters - een figuur uit het Umfeld van het Rotterdamse raadslid Freling die steeds in opspraak raakt door vechtpartijen - de krachten met Glimmerveen.

Glimmerveens terugkeer aan het front is eigenlijk slecht nieuws voor extreem-rechts. De statistieken wijzen op verlies, de minderhedenkwestie verdwijnt van de politieke agenda. Dat Glimmerveen weer zaaltjes vol krijgt met zijn provocaties, wijst erop dat velen de hoop op een electorale doorbraak aan het opgeven zijn. Dit kan gepaard gaan met verhoogd geweld tegen allochtonen en GroenLinkse politici. Medio jaren tachtig waren de vooruitzichten voor extreem-rechts al even triest. Toen pleegden politiek dakloze activisten aanslagen op onder meer een Turks koffiehuis in Schiedam en een PSP-partijkantoor in Tilburg.

    • Coen van Zwol