Blijmoedig spel van violist Stepner

Concert: Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen, m.m.v. Daniël Stepner (viool), Lucy van Dael (altviool). Programma: Haydn; Mozart: Symphonie concertante in ES, KV 364. Schubert. Gehoord: 10/11 Concertgebouw Amsterdam.

De authentieke muziekpraktijk suggereert specifieke maatstaven te hanteren voor de verantwoorde uitvoering van een bepaalde compositie. Trouw aan de partituur en stijlbewustzijn, verworven door een grondige kennis van muzikale theoriën, behoren tot de ideologische uitrusting van de specialist. Dat echter in deze schijnbaar objectieve wereld uiteindelijk ook alles staat of valt met de persoonlijkheid van de vertolker, werd weer eens duidelijk tijdens de uitvoering van de Symphonie concertante van Mozart door solisten Daniël Stepner (viool) en Lucy van Dael (altviool), die geanimeerd werden begeleid door Frans Brüggen en zijn Orkest van de Achttiende Eeuw.

Hoewel Stepner en Van Dael hoorbaar op een lijn zaten wat betreft tempo, dynamiek, frasering, articulatie, versiering, streken, vingerzettingen en de intensiteit van het vibrato, vormden beide solisten toch een onevenwichtig duo. Stepner slaagde erin al zijn theoretische kennis op een natuurlijke manier te integreren met zijn muzikale spontaniteit, terwijl Van Dael juist van nature de neiging heeft de theorie te onderstrepen door middel van overdrijving.

In de retorica is overdrijving altijd beschouwd als een beproefd middel om de luisteraar te overtuigen, maar die overdrijving moet zich dan wel afspelen binnen de grenzen van de goede smaak. Van oudsher balanceert Van Dael, die al vaker uitvoeringen gaf van Mozarts Symphonie concertante met Vera Beths en Stepner, vervaarlijk op de scheidslijn tussen verrassend origineel en afschrikwekkend gekunsteld.

Van Dael heeft de onbedwingbare neiging de muziek nóg mooier te willen maken dan deze al is, en dat gaat mis zodra ze zich in het kader van de expressieve barokarticulatie laat verleiden tot overdreven rubati binnen een frase, of tot valse dynamische accenten in de melodielijn. Dat het geheim van iedere geslaagde vertolking uiteindelijk gelegen is in de 'magie' van de eenvoud, bewees Stepner met zijn bijna naïeve, ongecompliceerde en blijmoedige vioolspel, waaruit een diepere affiniteit met Mozart sprak dan uit Van Daels extremiteiten.

Klonk het Orkest van de Achttiende Eeuw in de degelijke uitvoering van Haydns Symfonie nr. 85 'La Reine' tamelijk routineus en ongenuanceerd van klank, tijdens de energieke vertolking van Schuberts Eerste symfonie bereikten Brüggen en zijn musici die sprankelende betoogtrant en transparante samenklank waaraan het Orkest van de Achttiende Eeuw haar bestaansrecht ontleent.

    • Wenneke Savenije