BACH

Brandenburgse Concerten door Het Combattimento Consort o.l.v. Jan Willem de Vriend (Bona Nova, PCCL-00337); The Brandenburg Consort o.l.v. Roy Goodman (Hyperion CDD 22001).

Het Combattimento Consort van dirigent Jan Willem de Vriend is een van de aardigste muzikale gezelschappen van de laatste jaren in de wereld van de oude muziek. Het spot met de heilige regels van de historische uitvoering, door op 'gewone' instrumenten te spelen. Maar ze doen dat op een verfrissende en vooral enthousiaste manier, waardoor ieder stuk - hoe oud ook - onder hun handen als nieuw klinkt.

Intonatie-problemen hebben ze eigenlijk nooit, want moderne instrumenten zijn nu eenmaal beter te besturen dan hun 'voorgangers'. Waarom is hun recente opname van de Brandenburgse concerten van Johann Sebasitian Bach dan toch niet helemaal wat je ervan hoopte? Ligt het aan de componist, die van zijn concerten een wonder van muzikale samenspraak maakte, die al die stemmen voortdurend rusteloos door elkaar heen laat kwetteren en ze toch een prachtig geheel laat vormen? Of is het misschien de schuld van de instrumenten van tegenwoordig en hun egalitaire neiging?

Vermoedelijk verdraagt Bach, althans de Bach van deze concerten, niet de hartstocht die De Vriend en de zijnen in al hun uitvoering tentoonspreiden. Al die kakelende stemmen vormen tezamen een wankel evenwicht dat met de minste of geringste overdrijving ernstig verstoord raakt. De Vriend laat dat af en toe gebeuren (bijvoorbeeld in de opening van het eerste concert, waar de blazers veel te hard te keer gaan).

Dan lijkt de eveneens recente opname van The Brandenburg Consort en Roy Goodman, een oude rot in het authentieke vak, een goed alternatief. Hier klinkt alles weer zoals we dat de laatste jaren gewend zijn. Wispelturige, kleurrijke instrumenten en een strakke ritmiek in een helder klankweefsel. Maar toch gaan die kleine dynamische duwtjes om muzikale accenten te geven na een tijdje weer irriteren, om nog maar te zwijgen over de verkouden klank van de natuurhoorns en het moeizame geluid van de trompetten. Nog één keer terug naar Het Combattimento Consort, dat nu ineens weldadiger klinkt dan voorheen.

    • Paul Luttikhuis