Yangtze-dam

De geplande mammoetdam in de Yangtze, waarover Floris-Jan van Luyn een zeer boeiende bijdrage schreef (Z 2 nov.), is inderdaad een gigantische onderneming. Maar zelfs berggoden zijn niet bestand tegen de massale hoeveelheden stenen en zand die volgens Van Luyn door de Yangtze worden verplaatst; hij praat over vierhonderd miljard ton stenen en zand die dagelijks worden verplaatst.

Wat bedoelt hij daarmee? Het transport van grind, zand en klei door een rivier wordt gewoonlijk uitgedrukt in het gewicht (of de omvang, bijvoorbeeld in kubieke meters) dat per jaar een bepaalde dwarssectie - bijvoorbeeld de riviermonding - passeert. Laten we dus maar aannemen dat hij bedoelt dat het gaat om vierhonderd miljard ton grind + zand per jaar (een factor 365 verschil!), die de Yangtze naar zee brengt.

Dergelijke hoeveelheden zijn onvoorstelbaar: de Rijn, die circa 1.325 kilometer lang is (tegen 5600 kilometer van de Yangtze) vervoert per jaar slechts zo'n 230 ton grind en zand. Als we - conservatief rekenend - aannemen dat het stroomgebied (en daarmee het achterland waar erosie kan plaatsvinden) kwadratisch toeneemt met de lengte, dan zou het stroomgebied van de Yangtze ca. twintigmaal zo groot moeten zijn als dat van de Rijn. Dan zal ook de hoeveelheid meegevoerd zand en grind in de orde van twintigmaal zo groot zijn, dus zo'n kleine vijfduizend ton per jaar.

Misschien gaat het echter niet alleen om zand en grind, maar ook om kleinere deeltjes (< 0,2 mm) die niet over de bodem rollen maar in het water zweven. Dit slib vormt een veel grotere massa. Voor de Rijn is dat ca. 4,2 miljoen ton per jaar. Voor de Yangtze zou dat dus zo'n kleine honderd miljoen kunnen zijn. Ook dat getal wijkt echter wel zeer ver (vierduizend maal) af van wat Van Luyn stelt. En dat de Yangtze per hoeveelheid water vierduizend maal meer slib zou bevatten dan de Rijn, is niet mogelijk. Hoewel de kleur van de Gele Zee te danken is aan de extreem grote hoeveelheden (gelige) loess die door de Chinese rivieren in zee wordt gespoeld, is genoemde factor van vierduizend onmogelijk: de Yangtze zou dan geen rivier meer zijn maar een modderstroom.

Dat de geplande dam voor grote problemen zal zorgen (waaronder dichtslibben van de inlaatopeningen van de waterkrachtturbines), lijkt geen boude bewering. Ervaringen met andere grootschalige stuwdammen laten nauwelijks een andere conclusie toe. Daarover zouden de berggoden zich best ongerust mogen maken. Dat een gebied van meer dan driehonderd kilomter lang onder water komt te staan, lijkt me een eveneens een zaak die de berggoden, voor zover ze niet op hoge toppen wonen, moet verontrusten.

    • A.J. van Loon