Vragen, vragen, vragen

TUSSEN DE AW-redactie en de lezers van deze rubriek is een krachtige papieren dialoog tot stand gekomen die aan deze zijde van de gedachtenwisseling onder meer tot uitdrukking komt in een gestage stroom brieven. Brieven waarin oplossingen worden gevraagd voor alle denkbare en ondenkbare problemen waarmee de lezer zich geconfronteerd ziet. Er is al eerder op gewezen dat er menselijkerwijs niet meer aan verwerking van al die vragen is te beginnen zonder de formule van de rubiek aan te passen. Zo zoetjesaan is het tijd geworden om toe te geven dat sommige inzenders nooit antwoord zullen krijgen.

Velen hadden de moed toch al opgegeven, voor de anderen zal hier een poging worden gedaan om aan te geven op grond van welke criteria zij uit het dossier zijn verwijderd. Om te beginnen: veel problemen zijn al door anderen behandeld en vaak ligt de behandeling om zo te zeggen nog voor het oprapen. Minnaerts 'De natuurkunde van 't vrije veld' is net weer door Thieme herdrukt en het is weinig aantrekkelijk om hier te gaan uitleggen waarom de regenboog rond is als Minnaert dat al heeft gedaan. Ook de Fundgrube 'The flying circus of physics' van Jearl Walker (bij John Wiley) is nog verkrijgbaar. Veel problemen uit het 'circus' heeft Walker later in de rubriek Amateur Scientist van Scientific American verder uitgewerkt.

Twee: een deel van de lezersproblemen is wel erg particulier van aard. Telefoons die onverklaarbaar rinkelen, theepotten of pannen met een vreemde aanslag, sokken die links wel van de voet lopen maar rechts niet: het komt er niet meer van om dit allemaal ter plekke in ogenschouw te nemen. Rare wolken of rare bomen met rare takken: het is te uniek voor deze rubriek.

Hier stopt de heldere ordening alweer. Want zoals dat gaat: van de meeste vragen zou je niet durven zeggen wat er precies aan schort, ze vertonen een klein gebrek dat vaak eerder onbewust dan bewust wordt waargenomen. Is het waar dat brood in een afgesloten trommel sneller schimmelt dan erbuiten, wil een lezer weten. Wat is daarop meer te zeggen dan: ja? En zo gaat het met veel vragen: hoe kunnen tulpen in een vaas groeien (door wateropname), zijn er ook eenheden vernoemd naar Nederlandse wetenschappers (nee), waarom draaien klimplanten altijd linksom (dat doen ze niet), waarom koelt melk die in de magnetron is opgewarmd sneller af dan conventioneel verwarmde melk (dat is niet zo), kun je in de magnetron ook een glas benzine opwarmen (ja, op het gasstel ook trouwens), hoe werkt deze mysterieuze motor, zie bijgaande schets (schets vergeten), kent u het effect dat elektrisch tandenborstelen heeft op de waarneming van de cijfers van een digitale wekkerradio (nee, want nog in bezit van analoge tandenborstel), wat doet het strookje op het Gilette-sensor scheermesje (het smeert), waaruit bestaat de iriserende glans op dit bijgesloten plakje oude schouderham (plakje door derden verwijderd), is het waar dat je zwaarder bent op de pool dan op de evenaar (ja), mag je groente wecken als je menstrueert (nee), hoeveel pk kan een paard ontwikkelen (zeven), zou een driemaal zwaardere olifant nog levensvatbaar zijn (nee, tenzij het volume meegroeit), zijn er bloemen die gevoelig zijn voor geluid (ja), wat zijn dat voor slierten die ik zie als ik naar de lichte hemel staar? Dat zijn mouches volantes. Zoek het zelf op.

Wat rammelt er zo aan het Nederlandse spoormaterieel, waarom heeft de evolutie vrouwen baarden en snorren onthouden, wat gebeurt er met vliegende insecten als zij - vliegende - door een regenbui worden overvallen, worden zij wel eens door een druppel getroffen en zo ja hoe verwerken zij dat, waarom krijgt een fietser 's zomers zoveel vliegen in zijn gezicht, ze kunnen toch uitwijken, waarom zitten de knopen op dameskleding links en die bij mannen rechts, hoe stofzuigt men een tapijt het doelmatigst, wat zijn heftige windstoten en rukwinden, waarom plakt blauwe Rizla niet als je eraan likt nadat je karnemelk hebt gedronken, wanneer is men aan de huidige jaartelling begonnen, waarom trekken winden naar het ondereind van de darm en niet naar boven? Gevreesd moet worden dat men voor een behandeling van deze problemen naar andere media moet uitwijken.

Let wel, het is hier niet de opzet het briefschrijven zelf te ontmoedigen. Goed gemaskeerd door een naïeve formulering arriveren er met regelmaat problemen die de AW-redactie niet graag had willen missen. Zo wilde Floortje G. in M., die 14 was toen ze haar probleem op de bus deed maar nu al bijna stemgerechtigd moet zijn, graag weten of het waar is dat je eerder dronken wordt als je 'drank met alcohol' drinkt door een rietje dan als je de drank gewoon uit een glas drinkt. Wel Floor, daar komen we niet makkelijk achter. Je bent zo dronken als je jezelf voelt en er bestaat geen bruikbare placebo voor een rietje. Placebo staat in het woordenboek.

De Amsterdamse politie gelooft dat zij diefstal en andere handtastelijkheden op de wekelijkse koopavonden intoomt door een helikopter met donderend geraas over het winkelende publiek te laten vliegen. Natuurlijk zien de agenten helemaal niets vanuit hun vliegtuigje, maar er zijn praktisch geen middelen om hun theorie te bevestigen of te weerleggen. Hetzelfde geldt voor zoiets als vakantie, massage of gewone handoplegging: wie denkt daarvan op te knappen, knapt ook op.

In september arriveerde onverhoeds een Amsterdamse brief van een overpeinzingsniveau waarop de AW-redactie niet is ingesteld.

“Geachte redactie, Een storm loeit. Komt dat doordat de luchtdeeltjes tegen elkaar botsen, of doordat hij gaat over de grond, tegen de bomen en tegen de huizen? Hoogachtend, enz.” Wat hier gevraagd wordt is: doet wind in afwezigheid van andere materie dan bewegende lucht zelf lawaai ontstaan? Het antwoord is: wij weten het niet.

    • Karel Knip