Madonna en R.E.M. doen mee aan eerbetoon aan zanger Vic Chesnutt; De liefde vergeleken met een soeplepel

De Amerikaanse singer/songwriter Vic Chesnutt is sinds zijn negentiende grotendeels verlamd. Onlangs verscheen een zogenaamd 'tribute album' van zijn liedjes. “Er zijn ook puristen die vinden dat ik de enige ben die mijn liedjes mag zingen”, zegt Vic Chesnutt.

Vic Chesnutt: About To Choke (Rough Trade PLR 005). Diverse Artiesten: Sweet Relief II (Columbia 484137-2). Concert 4 dec Melkweg, Amsterdam. Loladamusica tv-special 'A Funny Pilgrim', donderdag 14 nov 20 - 20.30 uur Nederland 3.

Het grootste eerbetoon dat een liedjesschrijver in de popwereld ten deel kan vallen is het zogenaamde tribute album: een verzameling coverversies uitgevoerd door zo beroemd mogelijke collegamuzikanten. Zowel Madonna als R.E.M. zijn van de partij op de cd Sweet Relief II met nummers van de Amerikaanse singer/songwriter Vic Chesnutt. Hoe is het mogelijk dat de uit Athens, Georgia, afkomstige Chesnutt zélf nog geen superster is, na vijf cd's waarvan de groten der aarde beweren dat ze de beste songs bevatten die ze hebben gehoord?

Om te beginnen zit Vic Chesnutt in een rolstoel, na een auto-ongeluk dat hem op negentienjarige leeftijd grotendeels verlamde. Bovendien is hij op zijn zachtst gezegd een excentrieke persoonlijkheid, die zijn sarcastische humor en scherpe observaties verwerkt in buitenissige songteksten waarin hij allerlei klank- en woordspelletjes speelt. “Your brain feels like a fiddle / a brittle fragile vessel”, zingt hij met zijn karakteristieke krakende-grindpadstem in Giant Sands, een van de prachtige liedjes van zijn nieuwe album About To Choke. Madonna gaf zich gewonnen voor Chesnutts talent, zo vermeldt Joe Henry als voetnoot bij het met zijn beroemde schoonzus vertolkte duet Guilty By Association, toen ze stuitte op haar favoriete woord 'loonies' in een tekst.

De Sweet Relief-cd is het vervolg op een eerdere editie, gewijd aan het tot dan toe ondergewaardeerde oeuvre van Victoria Williams. De opbrengst komt ten goede aan een fonds dat medische kosten vergoedt aan onverzekerde muzikanten. “In de VS is het voor een beginnend muzikant praktisch onbetaalbaar om een toereikende ziektekostenverzekering af te sluiten,” zegt Chesnutt, die onlangs in ons land was voor de opname van een televisiespecial en een optreden tijdens het Haagse Crossing Border Festival. “Ons ideaal is om een fonds te stichten waar elke muzikant een beroep op kan doen, na een ongeluk of bij langdurige ziekte. Toen bij Victoria Williams de diagnose van multiple sclerose werd gesteld, heeft ze uit wanhoop de rechten op al haar songs moeten verkopen om een goede medische behandeling te kunnen betalen. Zoiets mag nooit meer gebeuren, want het laatste wat je van een songschrijver mag afnemen is zijn geestelijk eigendom.”

Het is een hele eer als er een tribute-album aan je nummers gewijd wordt, beaamt Chesnutt. Toch kan het ook een last zijn, zoals collega-songschrijver Richard Thompson aantekende, nadat zo'n eerbetoon hem maar liefst tweemaal binnen een jaar toekwam. Thompson klaagde dat als de uitvoering hem niet beviel, hij de betreffende artiest nauwelijks meer onder ogen durfde te komen omdat hij in dat geval de waarheid zou moeten zeggen. Vic Chesnutt heeft daar minder moeite mee, alhoewel hij nauwelijks betrokken was bij de keuze van de artiesten die zijn songs via Sweet Relief II naar een groter publiek moeten brengen. Het lag voor de hand dat R.E.M. medewerking zou verlenen, want zanger Michael Stipe produceerde in 1990 uit pure bewondering Chesnutts debuutalbum Little en de gelijkenis tussen beider grofkorrelige stembanden is frappant.

Hoewel zijn schrijfstijl nogal persoonlijk is, vindt Chesnutt dat zijn muziek zich leent voor nieuwe interpretaties. “Er zijn genoeg mensen die een hekel hebben aan mijn stem en die de kwaliteit van mijn muziek pas inzien wanneer R.E.M. of Soul Asylum zich ermee bemoeit. Er zijn ook puristen die vinden dat ik de enige ben die mijn liedjes mag zingen. Ik bekijk het zo nuchter mogelijk. Als Hootie & The Blowfish een paar miljoen exemplaren kunnen verkopen van een cd en ze zouden die hele cd vol willen zetten met míjn songs, dan ben ik de eerste om dat toe te juichen.”

Door zijn handicap kan hij op de piano alleen uiterst simpele partijen aan. Gitaar speelt hij met het plectrum vastgeplakt aan zijn handschoen. Zijn zang- en spelstijl zijn te breekbaar om er een groot publiek mee te imponeren. Vic Chesnutt voelt zich thuis in de wat kleinere, intieme zalen. “Voor elke kunstenaar geldt dat hij eerst moet creëren. Daarna kan hij zich pas druk maken over het publiek dat hij bereikt. Ik heb geen publiek voor ogen als ik mijn liedjes bedenk. Dat zou me te veel beperken in mijn mogelijkheden, want ik wil me door niets of niemand laten remmen. Pas wanneer ik alleen nog op straat kon spelen voor ongeïnteresseerde voorbijgangers, zou ik me zorgen gaan maken om het publiek dat naar me wil luisteren.”

Terugkijkend op de tamelijk moeizame opnamesessies voor About To Choke maakt hij het onderscheid tussen 'lichte' en 'zware' songs. “Soms spelen er Griekse tragedies door mijn hoofd en breng ik mijn eigen ervaringen op het relationele vlak daarmee in verband. Dan weer vergelijk ik de liefde met een soeplepel. Een liefdeslied hoeft niet altijd over bloemetjes en bijtjes te gaan. Liefde en haat gaan hand in hand. Mijn nummer See You Around is een haat-song zoals Bob Dylan die vroeger geschreven zou kunnen hebben. De grimmigheid druipt er van af, dacht ik zelf. Maar toen mijn vrouw het hoorde, vond ze het een van de leukste liedjes die ze ooit van me had gehoord.”

    • Jan Vollaard