Jiang Ne Liang geeft visie op Job

'Job, visies van 20 hedendaagse kunstenaars'. Tentoonstelling in het Bijbels museum, Herengracht 366, Amsterdam. Tot 25 november. geopend ma-za 10-17 uur, zo 13-17 uur.

Voor de derde keer is onlangs de door het Bijbels Museum georganiseerde Kunstprijs uitgereikt. Dit maal was het thema het bijbelboek Job. Uit de 114 beeldende kunstenaars die werk instuurden zijn er 20 uitgekozen voor een tentoonstelling in het Bijbels Museum.

De directste en helderste verbeelding van het verhaal van Job is van de hand van iemand aan wie de Bijbel tot voor kort onbekend was: de 29-jarige Chinese tekenaar en schilder, Jiang Ne Liang. Liang werd in de schilderkunst en de grafische technieken opgeleid aan een westers georiënteerde kunstacademie in Guangzhou, een grote stad in Zuid-China tegen de grens met Hong Kong. Die westerse invloed reikte overigens niet verder dan Chagall, Modigliani en de vroege Picasso. Liang zag zich vijf jaar geleden, kort na de studentenrevoltes, gedwongen China te verlaten. Hij werd in Nederland als vluchteling erkend. In de afgelopen jaren heeft hij zich met overgave verdiept in de westerse kunst, van Rembrandt en Vermeer tot de hedendaagse kunst. Hij zoekt nog naar een eigen stijl, zoals blijkt uit het feit dat Liang naast de expressionistische tekeningen die hij toont in het Bijbels Museum, ook ongecompliceerde landschapjes aquarelleert en tevens grote portretschilderingen maakt.

Liang kreeg in China een zeer ambachtelijke opleiding, die hem een voorsprong geeft op zijn Nederlandse generatiegenoten. VoorVooral zijn vaardigheid in het tekenen is groot. Daar staat tegenover dat de directe verbeelding van emoties voor hem iets nieuws is. Liang zoekt dus naar manieren om zich een expressieve werkwijze eigen te maken. De deelname aan de Kunstprijs van het Bijbels Museum was voor Liang zodoende een buitenkans: het was een goede aanleiding om kennis te nemen van de Bijbel, en het hoofdthema van het boek Job, de vraag naar de zin van het menselijk lijden, sprak Liang bijzonder aan.

Hij zond drie tekeningen in, in inkt, conté en potlood, die samen een reeks vormen. Het idee dat er aan ten grondslag ligt is simpel. Liang verbaasde zich over de wreedheid van een God die bij wijze van experiment zijn 'trouwe knecht' Job door Satan laat martelen en die zelfs, om Job zijn trouw te laten bewijzen, zijn tien kinderen laat sterven. Liang baseerde zijn tekeningen op persfoto's van hongerende, zieke of vermoorde kinderen. Hij parafraseerde de foto's door middel van een snelle, zeer expressieve schriftuur in rode inkt en krijt. Onder deze dramatische taferelen tekende hij steeds een opengeslagen Bijbel, die met zijn lege bladzijden de ondoorgrondelijke God lijkt te symboliseren. De tekeningen van Liang, die de aanmoedigingsprijs voor kunstenaars onder de 35 jaar ontving, zijn een aanklacht tegen het lijden van schuldelozen, zoals ook Job.

De winnaar van de Kunstprijs (ƒ 10.000), Willebrord de Winter (1941), benadrukt in zijn tekeningen eveneens de onbereikbaarheid van God en de ondoorgrondelijkheid van zijn handelen. Het treffendst doet hij dat in de derde van zijn drie tekeningen, getiteld De klacht. De woorden van de uitgemergelde Job richten zich als zwarte pijlen dwars door een sombere, violette hemel op een vormeloos, ongrijpbaar wezen.

Alle inzenders richtten zich op Jobs lijden. De selectie in het museum laat zien dat de meeste verbeeldingen van het thema nogal conventioneel zijn: Job bij zichzelf overleggend, of gezeten op zijn mesthoop. De jury noemt dit accent op het lijden eenzijdig; de 'goede' afloop van het verhaal werd kennelijk door de kunstenaars niet interessant gevonden. Dat verbaast mij niet. Dat Job na zijn beproevingen door God met rijkdommen wordt overladen en nota bene opnieuw tien kinderen krijgt, is nóg ongerijmder dan zijn onverdiende straf.

    • Janneke Wesseling