Hollands Dagboek

Hans Smits (46) is sinds 1992 president-directeur van Amsterdam Airport Schiphol. Hij is opgeleid als civiel ingenieur in Delft en vervulde daarna diverse functies bij Rijkswaterstaat, de PTT en het ministerie van Economische Zaken. Tussen 1989 en 1992 was hij secretaris-generaal van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Hij en zijn vrouw Myriam hebben twee zoons van elf en twaalf jaar oud.

Donderdag 31 oktober

Om half acht een werkafspraak met onze Terminal-manager. We lunchen als voltallige directie met onze oud-commissaris Jan Slagter en zijn vrouw. Een ontroerende bijeenkomst, omdat Jan na een zware hartaanval en beroerte weer voor het eerst na vier jaar op de luchthaven is om samen met ons de nieuwe terminal, Schiphol Plaza en het WTC te bekijken.

Met het managementteam Landside vervolgens een paar uur gesproken over hun businessplan voor 1997; een goede discussie over onder meer de bereikbaarheid - die ons zorgen baart - investeringen, innovatieve projecten zoals de ondergrondse vrachtverbinding met de bloemenveiling Aalsmeer, het parkeerbeleid en het personeelsbeleid.

Helaas heb ik mijn pianoles weer gemist. Ik neem me voor om deze week meer tijd uit te trekken om te oefenen.

Vrijdag

Om 7.30 uur komt een van de medewerkers op de koffie, die heeft meegedacht over het idee voor de aanleg van enkele landingsbanen in zee. Zijn boodschap is dat het eiland misschien wel zo kan worden aangelegd dat het tegelijkertijd een vorm van kustbescherming is. Dit kenmerkt de grote betrokkenheid van veel medewerkers bij onze toekomstplannen.

Vanaf 8.00 uur staat het jaarplan van 1987 van het managementteam Airside op de agenda. Uitvoerig gesproken over de snelle groei van het luchtverkeer in relatie tot de instrumenten die ons ter beschikking staan, of zouden moeten staan, om de geluidsgrenzen rond Schiphol te kunnen handhaven. Vanuit de directie vragen we Airside om alternatieve maatregelen uit te werken om meteen in te kunnen grijpen als de geluidszone dreigt te worden overschreden. Ik denk aan een soort war room waarin met behulp van computermodellen en -simulaties vanaf 1 januari aanstaande direct de gevolgen van de ontwikkeling van het verkeer kunnen worden bepaald voor de geluidszone en dan ook maatregelen kunnen worden genomen.

Buiten ons bedrijf beseffen nog weinigen dat het alleen met zeer ingrijpende maatregelen mogelijk zal zijn om de komende jaren binnen de geluidsgrenzen te blijven. Dat zal economische gevolgen hebben en de huidige groeiplannen van de luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen, negatief beïnvloeden.

Als je dat beseft, is het te begrijpen dat sommigen het besluit over de uitbreiding van Schiphol een nederlaag voor het milieu noemen. De milieugrenzen die aan Schiphol zijn gesteld, zijn zeer scherp en remmen de groei van de luchthaven wezenlijk af. Het is onder meer onze taak om ervoor te zorgen dat de groei die binnen de geluidszone mogelijk is totdat de vijfde baan gereed is, de positie van Schiphol als mainport versterkt en niet in gevaar brengt.

Daarna naar de crematie van een van onze medewerkers. De woorden die je spreekt tot de nabestaanden en de zeer grote belangstelling bieden hopelijk enige troost in hun zware en verdrietige tijden.

In de auto naar huis hoor ik welke besluiten het kabinet over Beek heeft genomen. Maar er borrelen te veel vragen bij me op om daar al een mening over te kunnen formuleren.

Zaterdag

Met mijn vrouw Myriam samen aan het ontbijt; de jongens zijn een nachtje wezen slapen bij vriendjes en dan is het een stuk stiller thuis. Na het ontbijt lees ik de ochtendkranten en in het bijzonder de reacties op de besluiten over Beek. Het milieubelang heeft duidelijk zwaarder gewogen dan het economische.

Samen met Maastricht Aachen Airport zullen we in de komende tijd de gevolgen van de kabinetsbesluiten voor de bedrijfseconomische kansen van de luchthaven Beek gaan doorrekenen.

Een rendabele exploitatie op afzienbare termijn is en blijft op Schiphol de voorwaarde om het plan dat op verzoek van het kabinet in goede samenwerking met Beek is opgesteld, ook uit te gaan voeren.

Zoon Roderick komt om 11.00 uur thuis en valt bijna meteen op de bank in slaap; met twee vriendjes op een kamer betekent natuurlijk niet slapen. Ik maak hem toch wakker om naar hockeyclub HDM te gaan; wij hebben rijbeurt dus ik rij met Roderick en twee teamgenoten naar Nieuwerkerk aan den IJssel. Langs de kant moedig ik zijn team aan en krijg ik het lekker koud. Om 16.00 uur zijn we weer thuis, speel ik even op de piano en lees ik de avondkranten en wat stukken. Daarna hoor ik de verhalen van mijn andere zoon Ewout aan over zijn gewonnen wedstrijd in Leiden.

Om 18.00 uur duik ik in de stukken voor de directievergadering van aanstaande dinsdag. We gaan met de luchtvaartmaatschappijen en de Rijksoverheid een systeem opzetten dat de capaciteit op Schiphol toewijst aan die maatschappijen en routes die de grootste toegevoegde waarde hebben voor de mainport Schiphol, tegen de geringste geluidshinder. Ons voorstel aan de overheid en de luchtvaartmaatschappijen zal zijn om een onafhankelijke commissie jaarlijks de capaciteit te laten verdelen.

Dit jaar verwachten we 320.000 vliegtuigbewegingen en daar komen volgend jaar volgens de plannen van de luchtvaartmaatschappijen mogelijk 30.000 à 40.000 bij. Dat past hoogwaarschijnlijk niet in de geluidscontour. Dat wordt dus met veel creativiteit passen en meten en als dat niet voldoende is, ook afremmen van sommige groeiplannen. Dat geeft mij een ambivalent gevoel. Als onderneming wil je immers groeien, maar de geluidsgrenzen dwingen ons af te remmen en selectief te worden. De opgave zal daarbij zijn om de mainportontwikkeling van Schiphol niet in gevaar te brengen.

Zondag

Voor de zondag vroeg op en om 8.30 uur naar Zeist, waar we verzamelen met een achttal Centurions. Dat is een groep hardlopers die voor goede doelen meedoen aan prestatielopen en halve en hele marathons. We zijn vandaag maar met een klein clubje vanwege de marathon van Amsterdam, waar een groep van ons aan meedoet. Na een kopje koffie de prachtige bossen in. Het is heerlijk om af en toe met deze hechte groep de benen uit je lijf te lopen.

Om 13.00 uur ben ik thuis en zit een half uurtje achter de piano. Daarna ga ik met Myriam naar de schouwburg van de gemeente Haarlemmermeer: Schiphol geeft daar een omgevingsconcert voor omwonenden. We genieten van het Nationale Blazersensemble en de zo langzamerhand vermaarde Nederlandse cellist Pieter Wispelwey. Wellicht kunnen we er een traditie van maken om jaarlijks in de Haarlemmermeer twee Schipholconcerten te geven van topkwaliteit.

Om 18.00 uur zijn we thuis en gaan met z'n vieren aan tafel. Daarna kijk ik naar Netwerk en zie ik hoe in dit geval D66 zich opstelt in de discussie over de toekomstige nationale luchtvaartinfrastructuur. Net als ik is D66 van mening dat je het huidige economische knooppunt Schiphol zoveel mogelijk intact moet laten, maar na het volraken van Schiphol de verdere groei van het luchtverkeer zou moeten afwikkelen op een andere plaats (in zee?). Dan kun je wellicht een of twee banen op Schiphol sluiten.

Het is van groot belang dat de discussie hierover nu snel van start gaat. Voor de luchtvaart in het algemeen en Schiphol in het bijzonder is het nodig dat er na een principieel debat een lange termijn-perspectief wordt geboden, dat draagvlak heeft in de samenleving. Alleen dan kunnen de korte termijn-problemen op Schiphol worden opgelost. Dit lange termijn-perspectief moet durf en innovatie uitstralen en in zekere zin grensverleggend, een quantum-sprong zijn. Het moet met andere woorden een oplossing zijn, die voor decennia groeimogelijkheden biedt. Dat is de manier waarop we in het verleden in Nederland grote openbare werken hebben gebouwd. Nederland moet zijn grote kennis en expertise weer gaan inzetten voor gedurfde, nieuwe bouwmethoden en concepten, zodat we een voorsprong behouden in de concurrentieslag met andere landen. Dat deden we in feite ook met de bouw van Schiphol-Centrum in de zestiger jaren.

Maandag

Een dag vol korte afspraken die begint met het verwelkomen van de groep Chinese luchthavenmanagers die een drieweekse cursus op Schiphol volgen; een rechtstreeks gevolg van de missie van premier Kok naar China van ruim anderhalf jaar geleden. Vanaf 14.00 uur zit ik de kunstcommissie van ons bedrijf voor en bespreken we lopende opdrachten en enkele nieuwe ideeën voor kunstwerken. Het is een voorrecht om met een paar enthousiaste medewerkers en met Wim Crouwel en Saskia Bos onze kunstplannen uit te zetten en stapsgewijs de luchthaven met kunstwerken een accent te geven. De spanning die deze werken oproepen door hun contrast met de naaste omgeving verhoogt de kwaliteit van de beleving van de luchthaven.

Dinsdag

Vandaag zoals elke dinsdagmorgen directievergadering. In ons bedrijf is na de decentralisatie van begin jaren negentig, waarbij het bedrijf in een aantal business-units werd ingedeeld, op sommige gebieden weer enige centralisatie vereist. Op het gebied van de automatisering gaan we nu dan ook een aantal normen afspreken en de vernieuwing van ons administratieve systeem centraal aansturen.

Tegen de middag is de vergadering klaar en besteed ik een uurtje aan de voorbereiding van de extra Raad van Commissarissen-vergadering over de stand van zaken bij onze buitenlandse projecten. Het is een goede bespreking, waarbij ik de kritische vragen en opmerkingen steeds weer als een aanmoediging ervaar om het maximale uit ons bedrijf te halen.

Stapje voor stapje proberen we onze onderneming te internationaliseren. Het spreekt voor zich dat de aandacht voor de ontwikkeling van Schiphol nooit mag lijden onder deze buitenlandse expansie. Maar ook collega-luchthavens zijn zich in een snel tempo aan het richten op het buitenland, omdat hun produkten op andere plaatsen gevraagd worden. De ervaring die we op andere locaties opdoen, werkt weer bevruchtend op de activiteiten op Schiphol. Dat doen we steeds meer in concurrentie met anderen, waardoor we ook op Schiphol weer slimmer en beter worden.

In de auto naar huis zitten denken over de drastische maatregelen die de directie van de KLM heeft aangekondigd om te kunnen blijven concurreren met andere grote luchtvaartmaatschappijen in de wereld. Enerzijds ziet de KLM een sterke groei van het aantal passagiers en tonnen vracht, anderzijds nemen de inkomsten per passagier en ton vracht af. Schiphol heeft 't wat dat betreft makkelijker, want de groei in passagiers en vracht levert ons wel meer inkomsten op. Die investeren we weer volledig in de uitbreiding van onze faciliteiten om de groei op te vangen en in voorinvesteringen voor de aanleg van de vijfde baan.

Woensdag 6 november

Een altijd vreemde ochtend als je een afspraak in Den Haag hebt van huis uit. Toch gewoon vroeg op en om 7.00 uur achter mijn bureau thuis, dan blijf ik in mijn ritme. Natuurlijk heerlijk om de jongens te zien en zowaar onderweg naar Economische Zaken snel Ewout op school afgezet: dat komt een keer in de paar jaar voor en hij geniet zichtbaar naast me achter in de auto. Op het ministerie de secretarissen-generaal van Economische en van Algemene Zaken geïnformeerd over de ontwikkelingen op Schiphol, met name de snelle groei en de maatregelen die we in petto hebben om binnen de geluidsgrenzen te blijven.

Snel terug naar Schiphol en een korte ontmoeting met de nieuwe Duitse consul in Amsterdam die belast is met o.a. securityzaken. Geluncht met een van de grondleggers van het ontwerp van het huidige Schiphol en ook de man die meegewerkt heeft aan het ontwerp van de huidige luchthaven van Singapore. Een boeiend gesprek dat zich onvermijdelijk concentreerde op de verschillende plannen voor uitbreiding van luchthaveninfrastructuur in ons land. Collega-directeur Uijlenhoet was er ook bij, en het is dat we geen tijd meer hadden want we zouden bijna met de analyse en het schetsen begonnen zijn. Om 14.00 uur het bestuur van de Kamer van Koophandel van Amsterdam en Haarlem ontvangen en een uitvoerige uiteenzetting gegeven van de ontwikkelingen op Schiphol. Een goede discussie daarna: het is iedere keer weer zeer bemoedigend om te ervaren hoezeer Schiphol dan ook in positieve zin wordt gevolgd, waarbij toch kritische vragen niet uitblijven.

Om 17.00 uur een boeiende uiteenzetting aangehoord van premier Pourier over het beleid dat hij heeft ingezet om de Antilliaanse economie weer de goede kant uit te leiden. In goed overleg met de regering van de Antillen en die van de eilanden Curaçao en St. Maarten heeft Schiphol de dagelijkse leiding van beide luchthavens voor een paar jaar op zich genomen. Eind dit jaar, als de luchthaven Curaçao weer winstgevend is, een masterplan is opgesteld en de administratie op orde is gebracht, dragen we de leiding over aan de nieuwe op Schiphol opgeleide Antilliaanse directeur. Op St. Maarten zijn we nog twee jaar belast met het management. Op deze bijeenkomst dwingt premier Pourier groot respect af bij alle aanwezigen voor zijn immens zware maar ook uitdagende opgave.

    • Hans Smits