Wij moeten eerst dalen

Museum Het Prinsenhof in Delft heeft ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van de stad een 17de-eeuwse gevelsteen cadeau gekregen die afgebeeld staat op twee schilderijen van Pieter de Hoogh uit 1658. De steen blijkt in het echt anders te zijn dan De Hoogh hem heeft geschilderd.

“Dat is nu juist het bijzondere”, zegt directeur D. Lokin van Het Prinsenhof. “Iedereen denkt altijd dat zeventiende-eeuwse schilders een soort fotografen waren, die de werkelijkheid vastlegden. Uit onderzoek is gebleken dat de 17de-eeuwers de voorstellingen op hun schilderijen componeerden.” In Museum het Prinsenhof wordt de steen gebruikt als voorbeeld van die 17de-eeuwse aanpak. De Hoogh heeft de tekst op de gevelsteen iets verzet en de ornamentatie van het origineel veranderd. De steen heeft waarschijnlijk nooit op de plek gezeten die De Hoogh hem op zijn schilderijen gaf.

De gevelsteen heeft een prominente plaats in de nieuwe zaal van het Prinsenhof gekregen. De steen is voor het museum ook belangrijk omdat het de schilderijen zelf niet in bezit heeft. Een van de doeken hangt in de National Gallery in Londen, het andere is deel van een particuliere verzameling in New York.

In zijn Delftse periode verwerkte De Hoogh huiselijke deugden in zijn schilderijen. De wijnrank voor de gevelsteen op het schilderij verwijst naar psalm 128: 'Uw vrouw zal zijn als een vruchtbare wijnstok binnen in uw huis; uw zonen als olijfscheuten rondom uw dis'. De tekst op de gevelsteen luidt: 'Dit is Sint Hieronimusdaelle, wildt u tot pacientie en lijdt saamheyt begeeven, wandt wij muetten eerst daellen, willen wij worden verheeven'.

Dat de Hoogh de nu teruggevonden steen heeft gebruikt voor zijn werk en niet een andere, is aannemelijk. De steen is een paar jaar geleden teruggevonden in de tuin van het voormalig Delftse woonhuis van Pieter de Hoogh. Dat huis stond op de plek waar eerder het Sint Hieronymusklooster gevestigd was. Het klooster, gebouwd in 1403, werd in 1536 door brand verwoest. Boven de Hieronymuspoort, die toegang gaf tot de huizen, werd in 1614 de gedenksteen aangebracht, ter nagedachtenis aan het klooster.

De schenker van de steen is A. Haak, die in 1976 het oude woonhuis van De Hoogh aan de Oude Delft kocht. Hij is degene die de steen in zijn tuin opgroef en aan het museum cadeau gedaan heeft. Hoe en wanneer de steen in de tuin terecht gekomen is, is onbekend.

    • Martine van Eck