Voor niets ingeënt

Al duizend kinderen in Nederland hebben dit jaar kinkhoest gehad. Dat is raar, want bijna al die kinderen zijn ingeënt tegen kinkhoest toen ze nog baby waren. Door die prikken zou je geen kinkhoest meer moeten krijgen.

Kinkhoest is een akelige ziekte. Het lijkt een beetje op een gewone verkoudheid. Je moet hoesten. Maar het hoesten gaat weken lang door. De hoestbuien zijn zo erg dat je tussendoor maar weinig tijd hebt om adem te halen. En doordat je stem verkrampt raakt, haal je adem met een vreselijk gierend geluid .

In Engeland hebben ze een mooie naam voor kinkhoest. In het Engels heet kinkhoest whooping cough. Cough is gewoon hoest, en whooping herken je als WHOOPY!!. Zeg whoooopy! op zijn tekenfilmachtigs, maar terwijl je inademt. Dan weet je ongeveer hoe kinkhoest klinkt. Leuk voor een keer, maar akelig als je niet anders meer kan.

Vroeger, toen je nog een baby was, heeft een arts op het Consultatiebureau je ingespoten met vaccins tegen de besmettelijke ziekten kinkhoest, difterie, tetanus en polio. Dat gebeurde toen je 3, 4 en 5 maanden was. Net na je eerste verjaardag heeft de dokter je weer geprikt, toen ook met vaccins tegen bof, mazelen en rode hond. Toen je vier en negen was moest je nog eens terugkomen om weer te worden ingeënt. De pijn van die laatste prikken weet je misschien nog wel. Het is zo'n pijn waarvan je nauwelijks kan zeggen waar je hem voelt. Je denkt dat de naald op je bot uitkomt en in je mond proef je het metaal van de injectienaald.

Is de pijn voor niets geweest omdat er weer kinderen zijn die kinkhoest krijgen? Nee, want behalve tegen kinkhoest ben je ingeënt tegen zes andere ziekten en die krijg je nog steeds niet. En bovendien: er hebben nu wel duizend kinderen kinkhoest gehad, maar dat zijn er veel minder dan toen 45 jaar geleden het kinkhoestvaccin nog niet bestond. Toen gingen er in Nederland ieder jaar kinderen dood door kinkhoest. In arme landen, waar baby's niet worden ingeënt, sterven ieder jaar nog een half miljoen kinderen aan kinkhoest.

Kinkhoest is niet alleen een kinderziekte. Oude mensen kunnen ook kinkhoest krijgen. Maar de eerste keer is de ziekte altijd het ergste en dan ben je meestal nog kind. Waarom is de eerste keer het vervelendst? Als een kinkhoestbacterie je keel binnen komt, moet je afweersysteem aan de slag om hem uit te roeien. Maar het afweersysteem moet eerst leren hoe ziekteverwekkers er uit zien en doet daar een tijdje over. Als de kinkhoestbacterie een paar jaar later nog eens je lichaam binnen komt, herinnert het afweersysteem zich precies wat het moet doen. Hij doodt de bekende indringer snel en je krijgt maar een klein beetje kinkhoest. Je hoest wat net als bij een gewone verkoudheid. Maar de vreselijke hoestbuien en de whoopy-geluiden blijven weg.

Het vaccin tegen kinkhoest zorgt ervoor dat je afweersysteem leert hoe een kinkhoestbacterie er uit ziet zonder dat je echt ziek wordt. In vaccins tegen kinkhoest zitten nep-ziekmakers. Het zijn stukjes dode bacterie waarvan je kinkhoest zou kunnen krijgen als ze nog leefden.

Maar nu hebben duizend kinderen toch kinkhoest gekregen. Vijf keer zoveel als in andere jaren. En de meeste van de zieke kinderen waren ingeënt. Hoe dat kan, weten de artsen nog niet. Ze hebben eerst nagekeken of het vaccin misschien al een jaar of tien niet goed was. Maar het vaccin was precies hetzelfde gebleven. De vaccinfabrikant denkt nu dat de kinkhoestbacterie aan zijn buitenkant een beetje veranderd is. Ons afweersysteem ziet daardoor niet goed meer dat het een kinkhoestbacterie is. Dat zou wel vreemd zijn, want de kinkhoestbacterie zag er al veertig jaar hetzelfde uit. Om te weten of de bacterie een ander jasje aan heeft en of het vaccin echt moet worden veranderd, doet de fabrikant nu onderzoek met muizen. Het duurt nog wel een paar maanden voor de uitslag bekend is. Ondertussen zal de kinkhoest wel langzaam minder worden, want in de herfst is de kinkhoest altijd op zijn ergst. Maar misschien is een deel van de pijn van de prikken wel voor niets geweest en krijg je toch nog kinkhoest.

    • Wim Köhler