Rwanda wil snel Afrikaanse macht naar Oost-Zaïre

KIGALI, 8 NOV. Rwanda hoopt dat al begin volgende week de eerste troepen van een neutrale vredesmacht in Oost-Zaïre zullen arriveren. “Als de Veiligheidsraad vanavond (vrijdag) een besluit neemt over een vredesmacht, kan deze maandag of dinsdag aan het werk”, zegt Seth Kamanzi optimistisch in de hoofdstad Kigali. Hij is de invloedrijke politiek adviseur van president Bizimungu.

Zo'n vredesmacht moet volgens de Rwandese regering bij voorkeur uit Afrikaanse troepen bestaan. Kamanzi noemt als mogelijke landen waaruit troepen kunnen komen Zuid-Afrika, Eritrea, Tanzania en Ethiopië. Rwanda en Oeganda zullen wegens hun vermeende betrokkenheid bij het conflict geen troepen bijdragen. Over de mogelijke deelname van de Franse troepen zegt Kamanzi: “Nee, absoluut niet! Frankrijk is niet onpartijdig. Er bestaan bewijzen dat de Fransen de Interahamwe steunden.”

De taak van de vredesmacht moet in de zienswijze van Rwanda zijn het beschermen van ongewapende vluchtelingen die willen terugkeren. “De vluchtelingen worden gegijzeld door de Interahamwe en voormalige Rwandese troepen. De neutrale vredesmacht dient eveneens om de gewapende elementen onder de vluchtelingen te scheiden van de anderen.” Rwanda heeft de afgelopen 24 uur, vermoedelijk onder diplomatieke druk, zijn positie gewijzigd wat betreft het verlenen van voedselhulp aan de vluchtelingen in Zaïre. Aanvankelijk wilde Rwanda, evenals Amerika, alleen hulp verlenen aan de Rwandese zijde van de grens om de vluchtelingen zo terug te lokken. Nu hangt Rwanda het standpunt aan dat de vluchtelingen tijdelijk beperkte hulp in Zaïre kunnen krijgen om hen in staat te stellen terug te lopen naar hun geboorteland.

Onder de terugkerende vluchtelingen mogen zich zowel leden van de Interahamwe en ex-Rwandese regeringssoldaten bevinden, als de tienduizenden burgers die deelnamen aan de genocide in 1994. “Burgers verdacht van deelname aan de genocide zullen bij terugkeer in hun dorpen worden aangeklaagd en gearresteerd”, aldus Kamanzi. “De gewapende elementen moeten hun wapens worden afgenomen door de vredesmacht en vervolgens zullen wij aan de grens hun zaak afhandelen.”

Kamanzi schat dat zich onder de vluchtelingen veertigduizend ex-Rwandese regeringssoldaten bevinden, tachtigduizend leden van de Interahamwe en dertigduizend volgelingen van hen. Volgens hem zal de overgrote meerderheid van de vluchtelingen vrijwillig terugkeren, zodra de politieke en militaire leiders van het oude Rwandese regime geen greep meer op hen hebben.

Meer dan duizend hongerige burgers in de Zaïrese plaats Goma hebben vandaag geprobeerd het laatste voedsel te stelen uit een opslagplaats van de vluchtelingenorganisatie van de VN. Tutsi-rebellen vuurden in de lucht en sloegen de hongerige mensen in een poging hen tegen te houden. Bijna alle winkels in de stad zijn inmiddels leeggeplunderd. Goma is sinds zaterdag in handen van de rebellen.

    • Koert Lindijer