Hervé Paraponaris

Hervé Paraponaris: Foundnation. Casco, Oudegracht 366, Utrecht. T/m 31 nov. Wo t/m zo 13-17.30u. Op Internetpagina http://lia.imt-mrs.fr/stolen/ is een overzicht te zien van voorwerpen die Paraponaris tot dusver gestolen heeft.

De mooiste gebeurtenis in de carrière van de Franse kunstenaar Hervé Paraponaris (1966) was de inval die de politie van Marseille in maart van dit jaar deed in zijn tentoonstelling in het museum voor moderne kunst en daarbij een deel ervan in beslag nam. Hoewel verschillende Franse kranten de inval meldden, verbaasde de gebeurtenis niemand: de hele tentoonstelling van Paraponaris bestond namelijk uit voorwerpen die hij had gestolen - bij vrienden, uit winkels en kantoorgebouwen. De aanleiding voor de inval was wat wrang: Paraponaris werd aangegeven door college-kunstenaars. Zij wilden de televisie die hij van hen had gejat nu eindelijk wel eens terug.

De eerste solo-expositie van Paraponaris in Nederland is nu te zien in Casco in Utrecht onder de titel Foundnation. Op negen in glanzende pastelkleuren gelakte tafels, staan telkens vier voorwerpen, met daaronder een kaartje met informatie: wanneer het werd gestolen (onder het kopje 'birthday'), wat het precies is, waar het is gestolen en van wie.

De voorwerpen zijn stuk voor stuk gewoner dan gewoon: een stapeltje voetbalvaantjes, een gele huishoudgieter, een pak servetten, een fles wijn, een rugzakje - het werk van Paraponaris moet het vooral van zijn de conceptuele waarde hebben. Zijn 'steel-idee' lijkt in de eerste plaats een vette knipoog naar Duchamp, die zich gewone voorwerpen 'toeëigende' om er kunst van te maken.

Maar bij Paraponaris gebeurt nog iets anders, doordat hij de theatrale daad van het stelen zo nadrukkelijk in zijn concept betrekt. Neem bijvoorbeeld de tafel waarop, netjes naast elkaar, vier felgekleurde dozen Friskies vogelvoer (Komplete maaltijd) staan, in verschillende smaken, samen met een vier dozen 'snoepstokjes'. Het geheel ziet er prachtig uit in al z'n trivialiteit en kleurigheid, maar wordt pas echt grappig als uit de kaartjes blijkt dat Paraponaris dit vogelvoer bij de BRAC, zijn buurtsupermarkt, heeft gestolen, en dat op vier dagen achter elkaar. Onmiddellijk dringt het beeld zich op: Paraponaris die, gekleed in een lange zwarte jas met diepe zakken, dagen achter elkaar zo nonchalant mogelijk zijn buurtwinkel binnenwandelt, het vogelvoer in zijn voering laat glijden, en zich schichtig uit de voeten maakt, de eigenaar verbaasd achterlatend. Zulke associaties zijn ook de voornaamste kracht van het werk: wat heeft Paraponaris bijvoorbeeld doen besluiten twee Deense wegversperringsbordjes in te laden? Hoe zal zijn vriend hebben gereageerd toen zijn collectie voetbalvaantjes plotseling was verdwenen? En hoe heeft Paraponaris in godsnaam die sanseveria dat kantoorgebouw uitgekregen?

Dat alles maakt Foundnation tot een aardig project, waarmee Paraponaris, wil hij niet in simpel effectbejag belanden, niet te lang moet doorgaan - al acht ik hem wel in staat om zichzelf als 'artistiek statement' de gevangenis in te stelen. Blijft de vraag over, hoe Paraponaris zijn installaties ooit wil verkopen. Wie een van zijn parasols, voetbalvaantjes of dozen tissues aanschaft, maakt zich schuldig aan heling.

    • Hans den Hartog Jager