De beeldende poezie van Cees Andriessen

Tentoonstelling: Cees Andriessen, Grafiek 1996-1994. Van Reekum Museum Apeldoorn, Churchillplein 2, Apeldoorn. T/m 5 jan 1997. Di t/m za 10-17u. Catalogus: ƒ 35,-

De horizon bestaat uit een rechte zwarte lijn. Handgetrokken en toch kaarsrecht heeft de lijn aan haar uiteinde een licht gekromde roze lijn; de aanzet tot een cirkeltje, meer niet. Het papier, vier stoeptegels groot, is zuiver vierkant. Vergeleken met dit minimale beeld is de signatuur welhaast een overdaad, 'lino 1/10 Cees Andriessen 1980'. De titel horizon met aanhangsel spreekt boekdelen.

In vijfentwintig jaar tijd heeft Cees Andriessen (Wageningen, 1940) een grafisch oeuvre opgebouwd van circa 540 hout- en linosneden waarvan er ongeveer honderd bijeen gebracht zijn in het Van Reekum Museum in Apeldoorn. De tentoonstelling, die eerder dit jaar te zien geweest is in twee Duitse musea, gaat vergezeld van een publicatie met een werklijst 1969-1996, uitgegeven door de Letterstiftung in Keulen.

Een ruit met een rode hoek, drie schuine streepjes, drie dubbele horizontalen enzovoorts enzovoorts. Gaat het om koude pap of spreekt hier verbeeldingskracht? Hoewel niet bepaald ontoegankelijk van aard, vergt zijn werk enig inlevingsvermogen van de kijker. Het verlenen van poëzie aan subtiliteiten, iets waar Andriessen ook technisch gesproken een meester in is, gaat nu eenmaal met weinig vuurwerk gepaard. De saaiheid die zijn werk uitstraalt, is zowel noodzaak als schijn.

Tot halverwege de jaren tachtig - vanaf dat moment worden de vormen beduidend grilliger - gaan zijn spaarzame en simpele geometrische figuren vergezeld van opmerkelijke titels als weer een prent voor het volk, medelijden zonder uitwerking of langzaam ga ik verder. Op die manier krijgt zijn beeldende poëzie steun van het woord.

Maar zelfs zonder titels zijn zijn prenten in staat een mistroostig, romantisch gevoel over te brengen, al lijken zijn aanzetjes tot hele of halve cirkels, vierkanten en driehoeken, daar weinig geschikt voor. Op het papier van zijn grafiekbladen voltrekt zich een wonderbaarlijk spel van zintuiglijke esthetiek en literaire inhoud. Op vrijwel alle grafiekbladen domineert de lichte tint van het papier, maar tegelijkertijd dienen zich de onbegrensde ruimte en eenzaamheid op.

De sfeer waarin Andriessens werk tot stand komt is in de catalogus mooi verwoord door zijn zoon: “Ook al lig je nu waarschijnlijk op de bank met een boek, glaasje port, brokje oude kaas, je zult denken aan een nieuwe prent en haar compositie, de zachte contouren ergens in de lucht verschuivend.”