Strafpleiters (2)

Als strafpleiters hun stukken zouden lezen als mr. J.C.M. Leijten de krant, dan zouden zij hun cliënten lelijk in de steek laten. Dat mag niet van Leijten (2 november), maar allicht ook niet van mij. Leijten mijdt zorgvuldig het onderscheid waar de discussie om draait.

Advocaten zijn er om de rechten van cliënten niet in de steek te laten. Die rechten kunnen moeilijk te begrijpen zijn, zeker als het gaat om vrijwaring van straf door procedurefouten. Dat is inderdaad een zaak van advocaten, maar van zorgvuldige afweging door wetgever en rechter (al meende J.P. Verheul - 26 oktober - te weten dat ik daar anders over denk).

Als de belangen van verdachten voorop staan, zijn er geen grenzen voor advocaten. Die belangen zijn duidelijk: vrijwaring van straf, met alle middelen. Leijten c.s. zullen daarop zeggen: er zijn wel degelijk grenzen, die staan gewoon in de wet. Ook dat spreekt vanzelf, maar het is maar net wat je onder 'wet' verstaat. Als 'je aan de wet houden' betekent 'zorgen dat je niet gepakt wordt', dan mogen advocaten alles waarop justitie geen vat krijgt, al was het maar omdat hun werk zich voor een belangrijk deel in vertrouwelijkheid afspeelt. Dat opportunisme heeft niets te maken met recht.

Als 'je aan de wet houden' méér betekent, dan gaat het niet alleen om vanzelfsprekende bescherming van verdachten, maar ook om andere rechtsbeginselen. Strafrecht is er om schuldigen te straffen en onschuldigen vrijuit te laten gaan. Terecht schrijft Zeegers dat straffeloosheid voor schuldigen minder erg is dan straf voor onschuldigen (26 oktober). Maar ook slachtoffers van delicten mogen niet in de steek worden gelaten, door chicaneuze vrijwaring van straf voor daders. Over dat wezenskenmerk van de rechtsorde lees ik bij Leijten c.s. niets. Ook advocaten maken deel uit van die rechtsorde. Zij zijn er niet om die rechtsorde te exploiteren ten gunste van wat voor belangen dan ook.

Dat is de zin van Couwenbergs uitleg van recht in termen van rechtsbeginselen. Als het opportunistisch positivisme van law is no more than what authorities can do against us het wint, dan kan en mag alles waar justitie geen vat op heeft. En dat is nogal wat, ook in de advocatuur.

    • Dr. H.J.R. Kaptein