Gletsjerwater richt veel schade aan in IJsland

REYKJAVIK, 7 NOV. Een dag nadat een enorme vloed water, afkomstig van Europa's grootste gletsjer Vatnajkull, grote schade aan wegen aanrichtte in een onbewoonde zwarte zandvlakte aan de zuidoostkust van IJsland deed zich gisteren opnieuw een vulkanische uitbarsting voor.

De eruptie, die vier kilometer hoge wolken stoom veroorzaakte, is volgens IJslandse seismologen onderdeel van de erupties van de vulkaan Bardarbunga die op 1 oktober plaatshad. Deze uitbarstingen, die tot 12 oktober duurden, hadden tot gevolg dat een onder het gletsjerijs gelegen meer, Grimsvatn, gevuld raakte met in totaal drie kubieke kilometer smeltwater.

Door de druk van het water werd de enige honderden meters dikke ijskap dinsdag opgetild en liep het meer over. Enorme hoeveelheden zwart, sulfaathoudend water - 43 miljoen liter per seconde op het hoogtepunt van de vloed in de nacht van dinsdag op woensdag - stortten zich via onder ijs gelegen tunnels naar de zandvlakte (Skeidarársandur) aan de kust.

De enige verkeersweg langs IJslands zuidkust, die over de bijna 50 kilometer brede vlakte langs de gletsjers van Vatnajökull loopt, werd grotendeels weggeslagen. Drie van de vier bruggen in de weg werden volledig vernietigd of zwaar beschadigd, waaronder de 904 meter lange brug over de grootste rivier, de Skeidará. Deze brug werd pas in 1974 voltooid en was berekend op een maximale waterdruk van 15.000 kubieke meter per seconde. Ook elektriciteits- en telefoonleidingen werden weggeslagen. In enkele dorpen viel de stroom tijdelijk uit. De totale schade wordt op ten minste 60 miljoen gulden geschat.

“De ramp zet ons 25 tot 30 jaar terug, toen we in dit gebied geen weg en geen bruggen hadden”, zei de IJslandse premier, David Oddson, tijdens een bezoek aan het getroffen gebied. De watervloed was gistermiddag gereduceerd tot een krachtige stroom.

Het IJslandse parlement begon gisteren een debat over de door geologen al wekenlang aangekondigde ramp, maar dat werd door de aangeslagen premier Oddson afgebroken toen het nieuws over de nieuwe vulkaanuitbarsting binnenkwam. “De eruptie is een bij-effect van het wegstromen van het water uit Grimsvatn en lijkt een incident”, aldus Ragnar Stefansson, een seismoloog van het IJslandse metereologisch instituut.

Het provisorisch herstel van de bruggen en de weg zal zeker twee maanden in beslag nemen. Tot zo lang kunnen de inwoners van de belangrijke vissersplaats Höfn en andere dorpen ten oosten van de zandvlakte niet langer gebruik maken van de 350 kilometer lange rechtstreekse verbinding met Reykjavik, het economisch centrum van IJsland. Transport en bevoorrading kunnen nu alleen via de ringweg langs de oost- en noordkust waar het in de winter, meer dan in het zuiden, vaak hevig sneeuwt. Voor de visfabrieken in Höfn (circa 900 kilometer van Reykjavik via de ringweg) betekent dat een verdubbeling van de transportkosten.

De watervloed uit Grimsvatn, die veel krachtiger was dan in 1938 toen zich eenzelfde soort ramp voordeed, voerde miljoenen tonnen modder en stenen met zich mee die naar schatting tot 20 kilometer ver in zee terechtkwamen.

De gletsjer Vatnajökull is met een oppervlakte van ca 8.200 vierkante kilometer de grootste van Europa. Onder de soms duizend meter dikke ijslaag van de gletsjer bevinden zich vulkanen, zoals Bardarbunga die tot de vier grootste vulkanen van IJsland behoort. De IJslandse seismoloog Pall Einarsson zei dinsdag dat rekening wordt gehouden met nieuwe vulkaanerupties, mogelijk van de noordelijk gelegen vulkaan Askja. (Reuter, AFP)