De fraudeur

André (43) is in het dagelijkse leven zakenman. Hij kreeg wegens valsheid in geschrifte twaalf maanden gevangenisstraf waarvan drie voorwaardelijk. Nu zit hij in de penitentiaire strafinrichting Overamstel, beter bekend als de Bijlmer-bajes. Het is niet de eerste keer dat André met justitie in aanraking komt.

“Een jaar of tien terug zat ik twee weken in de 'krententuin' in Hoorn. Dat was een vreemde gewaarwording. In een zaal met schotten zaten we daar met twaalf man. In het dagverblijf zat je met diezelfde twaalf de hele dag knijpers in elkaar te zetten en schuursponsjes in zakken te doen.

“De meerderheid zat daar net als ik wegens de wegenverkeerswet en alcohol. Een aantal had zijn bekeuringen niet betaald. De godganse dag moest je hun verhalen aanhoren.

“Voor sommigen daar was het zitten een vreselijke verschutting. Dan was hun hele gezin ontwricht en heette het 'papa is even op reis'. Ik zat er niet zo mee dat ik in een strafinrichting zat. Had ik nou een oud vrouwtje beroofd, ja, dan had ik me wel geschaamd.

“Naast de verplichte arbeid heb ik er in het kader van een of andere therapie nog een schilderijtje gemaakt. Dat heb ik meegenomen, maar alles bij elkaar was dat verblijf in de krententuin een zinloze exercitie, weggegooide tijd. Ik ben er geen slok minder om gaan drinken.

“Nu zit ik als fraudeur in een huis van bewaring tussen moordenaars en drugshandelaren. In de kerk vroeg ik laatst aan de man die naast me zat hoe het thuis ging. Hij kijkt me vragend aan en ik zeg: 'Thuis, met de vrouw en de kinderen.' 'Of ik hem soms in de maling zat te nemen.' Had hij acht jaar gekregen omdat hij zijn vrouw had doodgeschoten. Maar dit is natuurlijk ook niet de plek waar ik thuishoor.

“Met mijn medegedetineerden heb ik nauwelijks contact. De gesprekken worden hier voor het merendeel in het Papiamento gevoerd en als ik ze versta gaat het over drugs of over hun rechtszaak. Ik mocht naar Heerhugowaard, een andere strafinrichting, maar daar zit je met zijn vieren in een dagverblijf. Het zijn daar meest drugsverslaafden en je hebt er geen privé. Ik heb gezegd: laat me maar hier, hier kan ik me terugtrekken.

“Hier ben ik weliswaar de kortst gestrafte, maar die straf is voor mij en voor de samenleving niet goed. De belastingbetaler draait op voor kosten die totaal nutteloos zijn. Ik ben geen klaploper die van de maatschappij leeft, ik zorg integendeel dat er belastinggeld binnenkomt.

“Ze hadden me beter een zware geldboete kunnen geven of me voor een maatschappelijk doel kunnen inzetten. Ik heb een schoonmaakbedrijf, dus ik had als alternatieve straf best bepaalde probleemgevallen kunnen helpen. Maar ja, een alternatieve straf krijg je als je Kluivert of Van der Valk heet en zo bekend ben ik niet.

“Opeens schiet me te binnen dat ik toch eerder ben veroordeeld wegens flessentrekkerij en oplichting. Toen kreeg ik honderdvijftig uur dienstverlening. Ik moest hulpbehoevende mensen rondrijden. Mensen die geen vervoer hadden. Ik werd toch getroffen door hun dankbaarheid. Zonder mensen als ik kwamen ze nergens. Nog steeds krijg ik kerstkaarten van ze.

“Nee, ik heb ze nooit verteld dat ze werden rondgereden door iemand die dat deed als alternatieve straf. Ik zei dat ik vrijwilliger was. ”

    • Hans Moll