Congres en veel kunst in teken van 'vreemde culturen'

AMSTERDAM, 7 NOV. Niet iedereen zal het hebben gemerkt, maar volgend jaar eindigt het decennium voor culturele ontwikkeling van de internationale organisatie Unesco. Doel van dit in 1988 begonnen decennium was om aandacht te vragen voor een aantal actuele wrijvingspunten.

Drie van de thema's die hierbij aan de orde kwamen, zijn morgen en overmorgen onderwerp van een congres in de Amsterdamse Beurs van Berlage. Onder de titel 'De kracht van Cultuur' wordt gepraat over de vraag of er een nieuwe mondiale ethiek kan worden geformuleerd, over de uitdaging van een door media overspoelde wereld, en over de noodzaak van een cultureel pluralisme.

Tegelijk met het congres heeft in het Amsterdamse Paradiso de openingsavond plaats van een multicultureel festival onder dezelfde titel. De Belg Nicholas Lens componeerde daarvoor Ikh bin keyn eydes nit gevezn, een muziekstuk voor mezzo-sopraan, bariton, acteur, koto en etnische solisten. Het stuk heeft tot taak de rode draad van het congres tot uitdrukking brengen: hoe gaan we in deze tijd om met culturele verscheidenheid?

Later deze maand volgt in het kader van het festival een groot aantal andere voorstellingen overal in het land. In de Beurs van Berlage is zondag van 13.00 tot 23.15 uur een gratis toegankelijke festivaldag georganiseerd met onder anderen de Afrikaanse zanger Salif Keita, verhalenvertellers uit Nederland, Peru en Italië, poppenkast, dansen waarin verschillende culturen zijn verwerkt en een Koerdische Volksdansvereniging. De Kunstbende organiseert een vijftal feesten met DJ's voor jongeren in jongerencentra. En er trekt ook een 'muziekkaravaan' door het land van in Nederland gevestigde buitenlandse bands die een brug zouden moeten slaan tussen hun eigen en de Nederlandse cultuur. De reden dat een project van de Unesco dit keer zo uitbundig in Nederland wordt gevierd, is dat het ministerie van Buitenlandse Zaken één van de co-sponsors is geweest. Minister Pronk van Ontwikkelingssamenwerking heeft royaal meebetaald aan een internationaal rapport over 'Onze creatieve verscheidenheid' dat als uitvloeisel van het Unesco-decennium is geschreven. Een belangrijke voorwaarde was daarbij dat de conclusies uit het rapport niet ergens in een la zouden verdwijnen. Ze moesten actief in Nederland bediscussieerd worden en bijdragen aan de meningsvorming. Het congres heeft daartoe 250 gasten uit de Nederlandse media, de kunsten en de filosofie uitgenodigd. Sprekers zijn onder anderen de schrijver Adriaan van Dis, de Amerikaanse hoogleraar godsdienstwetenschappen Riffat Hassan, de theoloog Hans Küng en de Zuid Afrikaanse omroepmanager Madala Mphahlele. Zij zullen de drie thema's vanuit verschillende achtergronden belichten.

Het festival De Kracht van de Cultuur is er vooral op gericht publieksgroepen met vreemde culturen in aanraking te brengen die daar anders misschien niet zo gauw toe zouden komen. Minister Pronk heeft daartoe de steun van staatssecretaris Nuis van Cultuur verworven. Het ministerie van OCW, waartoe Nuis behoort, hoopt door middel van het Festival een bijdrage te leveren aan de beleidsdoelstellingen die hij in zijn recente nota Pantser of ruggengraat heeft geformuleerd. In die nota wordt de interculturele samenleving tot speerpunt van het toekomstige cultuurbeleid gemaakt. Uitgangspunt van het congres en festival is dat conflicten zich na het einde van de koude oorlog niet langer tussen ideologieën en landen afspelen maar tussen culturen. Op grote schaal, in Afrika en op de Balkan, maar ook op kleine schaal, in de westerse grote steden. De vraag waar Nederland, net als veel andere landen, volgens de festivalorganisatie op dit moment voor staat is: hoe organiseer je een nationale samenleving die bestaat uit verschillende culturen? Versterk je ieders identiteit en ruim je daar een speciale plaats voor in in het beleid, of streef je juist naar een mengcultuur en neem de deelculturen op in grotere verbanden? Nuis gaat het er om een uitwisseling tussen de verschillende culturen binnen de samenleving tot stand te brengen, zodat deze niet in een isolement terecht komen.

Het festival wil zo een tegenwicht bieden tegen het uitsluitend op geld gerichte denken. Volgens het rapport over creatieve verscheidenheid kan een economische ontwikkeling die niet geworteld is in de cultuur van een volk dat volk nooit tot een duurzame ontwikkeling brengen. “De angst voor het vreemde komt vaak voort uit het onbekende. Je moet de gelegenheid hebben al dat moois dat andere culturen bieden hebben te leren kennen”, aldus Aad Nuis in de festival krant.

Informatie over het festival De kracht van Cultuur 010-4130130.