You make me smiiiiile with my heart

Two Presidents' Jam Session, recorded live at the Reduta Jazz Club in Prague, Jan. 11 1994. Radegast records, Czech republic.

Het is geen verheffend gezicht om de president van de Verenigde Staten naakt te zien. Het hoort bij de dingen in het leven die je wel kunt missen, zoals nietsvermoedend een pak zure melk aan je mond zetten, paardrijden met een steenpuist of Margaret Thatcher op haar mond zoenen. Een schrale troost is dat het nog het meest pijnlijk moet zijn geweest voor Clinton zelf, dat bezoek aan de Reduta Jazz Club, Praag, 11 januari 1994.

En de avond was zo goed begonnen. Hij was te gast bij de sympathieke Tsjechische president Václav Havel. Hillary was thuis, in het Witte Huis. Nadat het zakelijke gedeelte, het handjesschudden met wat broze Tsjechische aristocraten en het officiële diner waren uitgezeten had Havel een verrassing voor hem: een bezoek aan een vermaarde jazzclub in Praag.

Bij binnenkomst van de twee presidenten speelde het huisorkest onder leiding van Stepan Markovic een krukkig maar goedbedoeld welkom, de fanfare uit Smetana's opera 'Libuse'. Daarna beklom president Havel het podium, met die kwajongensachtige grijns die je altijd het idee gaf dat hij net iets in je drankje gedaan had. Van achter het drumstel werd iets doorgegeven dat wel wat weghad van een in een kussensloop verpakte lamsbout.

Clinton kreeg een zetje in zijn rug en stapte naast Havel op het podium.

Havel sprak: “Mister President, my dear guest, I have eh-something for your collection, it is Czech-made product.”

De witte lap werd weggetrokken en Clinton stond met een glanzende, nagelnieuwe Amati-tenorsax in zijn handen. 'Aaaaargh!' riep hij, en tilde het instrument triomfantelijk in de hoogte.

Een paar hoge gilletjes en applaus. Havel sprong van het podium en klapte zijn handen stuk. Clinton wierp een blik op de hem aangapende gezichten in de zaal. Holy shit, ze verwachtten toch niet dat hij er ook nog op zou spelen? Op een sax die zo uit de fabriek kwam, niet gestemd en met een kurkdroog rietje?

“Bravo!” gilde het publiek. “You go swinging!”

Hij zuchtte en wenkte Markovic, de leider en saxofonist van de band, een norse jongeman in existentialisten-uniform: zwarte coltrui en geruit colbertje. “Hi. Just call me Bill. You guys know Summertime?” De saxofonist trok een wenkbrauw op en zei iets onverstaanbaars tegen de ritmesectie. Ze lachten, iets te hard en te brutaal.

“Fijn”, dacht Clinton. “Ik ben hier zo welkom als een scheet in een ruimtepak.” Hij zette de sax aan zijn mond. Het riet voelde droog als beschuit. Tegen de tijd dat hij het een beetje vochtig had was zijn solo voorbij. Hij kon zich niet eens meer herinneren wat hij precies gespeeld had. Hadden ze geklapt? De andere saxofonist zette zijn solo in. “Heb ik weer”, dacht Clinton. “Die vent kan echt spelen. Kan-ie zich niet een beetje inhouden? Wie is hier de president, verdomme? En wat is het heet hier.” Hij trok zijn jasje uit en hing het aan de microfoonstandaard. Voor hij het wist was het nummer afgelopen.

“Now, 'My Funny Valentine', yes? You play the lead?” vroeg Markovic. Hij wilde protesteren, maar de ritmesectie had al ingezet. Die proleet met zijn flodderjasje maakte met een weids gebaar plaats voor hem bij de microfoon. Het begin ging nog wel: my funny valentine, sweet comic valentine, ta-da-die, dat was allemaal te doen. Maar dan, hoe verder? Iedereen zag hoe hij aarzelde, en dat de zweetplekken in zijn oksels groeiden als oesterzwammen bij nat weer. Hoe redde hij zich hier uit, dit stuk was niet te doen, nog niet op zijn eigen sax - My Funny Valentine, Christ!, daar komt-ie, als ik het maar haal: “you make me smiiiiiile with my heart”.

Hij voelde hoe er even een stilte viel in de Reduta Jazz Club, Praag. Het was alsof zijn broekriem zich uit eigen beweging ontsloot en zijn broek langzaam naar zijn enkels gleed. Dat was de meest valse noot die iemand ooit gespeeld had, waar dan ook ter wereld.

De rest van het nummer ging aan hem voorbij, hoewel hij aan de gezichten van de toeschouwers zag dat het niet zijn laatste valse noot was geweest. De schouderkloppen en omhelzing van Havel toen hij van het podium afstapte onderging hij gelaten. Hij merkte dat hij zijn broek weer aan had. Die ene noot was achter in zijn hoofd blijven hangen, als een afgebroken injectienaald op een tere plek. Dankbaar nam hij het hem aangeboden glas aan.

Bij het verlaten van de club passeerden ze de bar, waar de muzikanten in hun Tsjechische whisky zaten te staren. Clinton wenkte naar zijn bodyguards en naar Havel en liep naar de bar. Hij legde alle ontwapenende zuidelijke jovialiteit die nog in hem was in zijn stem, en zei: “Hey guys, nice set. Thanks a lot.”

Ze knikten en mompelden. De jonge Pavel schudde zijn hand. Hij sloeg lukraak op een paar schouders en lachte.

Een bodyguard hield de deur voor hem open. Voor hij de koude Praagse nacht in stapte hoorde hij een van de mannen aan de bar zeggen, niet hard maar goed verstaanbaar. “Yeah man, thanks. Don't give up your day job.”