Delfzijl zoekt geen omwegen; Burgemeester over softdrugs

DELFZIJL, 6 NOV. Zijn eerste reactie was dat minister Sorgdrager (Justitie) te veel Franse kranten leest. Burgemeester E. Haaksman van Delfzijl pakt nog even haar brief waarin het softdrugsbeleid van de stad wordt bekritiseerd. Hij wijst naar het briefhoofd. “Kijk, het Bureau Internationaal Strafrechtelijke Samenwerking heeft hem gecomponeerd, normaal doet dat de afdeling beleid. Daaraan kun je zien dat ze meer een signaal gaf richting Chirac dan naar het binnenland.”

Delfzijl heeft sinds twee maanden een bijzondere coffeeshop. Tussen een café en de bibliotheek aan de Oude Schans heeft de stichting Paradox een pand ingericht als coffeeshop. Paradox is op initiatief van de gemeente met instemming van politie en justitie opgericht en kreeg onder meer een renteloze lening van 75.000 gulden als startkapitaal. Paradox staat bekend als “een gemeentelijke coffeeshop”, hoewel betrokkenen liever spreken van “een gecontroleerd verkooppunt van cannabisprodukten”. De gemeente heeft een adviserende rol, de stichting is onafhankelijk.

De Groningse havenstad heeft sinds de opening veel nationale en internationale aandacht. Meer dan Bussum, waar al vier jaar met instemming van de gemeente door een stichting softdrugs worden verkocht. Haaksman: “Wij hebben het veel opener geregeld dan in Bussum, via de democratische weg. Bussum heeft het laten ontstaan. En het was natuurlijk een prachtig verhaal in het buitenland: een burgemeester die een coffeeshop opent.”

Het opmerkelijke softdrugsbeleid van Delfzijl heeft de afgelopen weken echter twee deuken opgelopen. Minister Sorgdrager antwoordde op Kamervragen dat de actieve betrokkenheid van de gemeente bij coffeeshop Paradox afbreuk doet aan de geloofwaardigheid van de rechtshandhaving. Delfzijl is volgens haar rechtstreeks betrokken bij een bij Opiumwet verboden activiteit. De kritiek kwam uit onverwachte hoek, omdat Sorgdrager in de drugsnota lokale experimenten met softdrugsbeleid mogelijk heeft gemaakt.

Daarnaast bepaalde de bestuursrechter in Groningen dat de sluiting van coffeeshop New Generation in Delfzijl onrechtmatig was. Als gevolg van deze uitspraak is New Generation gewoon weer open, net als de andere coffeeshop, The Corner. Delfzijl heeft in plaats van één nu tijdelijk drie coffeeshops.

In Paradox is het op een doordeweekse middag rustig. Beheerder G. Kunst zit met wat bezoekers aan de stamtafel. Hij is ondanks de concurrentie tevreden. Er wordt veel voorlichting gegeven en goed verkocht. Hij is vooral verheugd dat mensen uit medische overwegingen de weg naar Paradox hebben gevonden. Mensen met MS, reuma of post-operatieve pijnen blijken baat te hebben bij softdrugs. “Zolang de ziekenfondsen hasj en wiet niet vergoeden, krijgen zij met een doktersrecept de softdrugs voor inkoopsprijs”, aldus Kunst.

Haaksman, die zijn voornaam Ed al zag omgedoopt in Escobar, beklemtoont dat Delfzijl ondanks de tegenslagen op de goede weg is. “Het duurt alleen wat langer”, zegt de VVD-burgemeester. De uitspraak van de rechter dwingt Delfzijl het beleid beter te formuleren, want in de gemeentelijke notitie softdrugsbeleid is te veel uitgegaan van de volksgezondheid en te weinig van de openbare orde en het leefklimaat. Met spanning wordt afgewacht of de politierechter vrijdag de eigenaar van The Corner veroordeelt voor het in bezit hebben van softdrugs. “Voor de jaarwisseling hebben we het juridisch goed afgegrensd”, voorspelt Haaksman. Dan kunnen andere gemeenten zo de Delfzijler blauwdruk overnemen.

Haaksman reageert inmiddels wat milder op de kritiek van Sorgdrager. Vorige week heeft hij een gesprek met haar en staatssecretaris Kohnstamm gehad. De kritiek viel eigenlijk wel mee, zegt Haaksman. “Het minst gewaardeerde punt is de renteloze lening. Daarmee zou de gemeente te dicht op de stichting zitten. Maar wij hebben het juist open en bloot geregeld. Het is geen Groningse stijl om naar omwegen te zoeken. Terwijl ik het idee heb dat de minister meer had gevoeld voor een omweg.”

Als je de softdrugsverkoop op een bonafide manier wil laten plaatshebben en goed wil controleren, is de bemoeienis van de gemeente onvermijdelijk, zegt Haaksman. “Een stichting die met een ondernemingsplan voor een coffeeshop naar de bank gaat. Werkt dat? Natuurlijk niet. Daar is de tijd nog niet rijp voor.”

Op de vraag of hij niet het idee heeft gekregen dat Sorgdrager eigenlijk niet zo ontevreden is met het initiatief van Delfzijl, wil Haaksman geen antwoord geven. “Dat moet ze zelf maar zeggen.” Maar een brede glimlach verraadt veel. “De minister heeft natuurlijk te maken met de buitenlandse politiek. En ze had behoefte aan een markeringspunt, zodat ze aan gemeenten kan aangeven dat er grenzen zijn aan het lokale softdrugsbeleid. Daarvoor zijn wij gebruikt.” Delfzijl wil graag met Bussum en met Zoetermeer en Heerhugowaard, die een vergelijkbaar beleid hebben, meewerken aan het zoeken naar de grenzen van lokaal softdrugsbeleid, aldus Haaksman.

Hij spreekt aldoor van de “bonafide coffeeshop”. “Kohnstamm heeft me aangeraden om 'bonafide' te benadrukken.” Maar helemaal bonafide is Paradox nog niet, want het doet zaken met malafide toeleveranciers. De achterdeurproblematiek vormt het cruciale punt, erkent Haaksman. Voor legale verkoop is legale produktie een vereiste. “Daarvoor moet een oplossing komen. Je zou kleine kwekers een licentie kunnen geven.” Dan is volgens Haaksman de binnenlandse markt goed te controleren op kwaliteit. Niet alleen wiet, maar ook hasj is in Nederland te produceren, heeft hij zich al laten vertellen.

Noordgroningse boeren lieten vorige week weten wel hennep te willen verbouwen voor de coffeeshop in Delfzijl. “Een uitstekend initiatief, maar het komt nog wat te vroeg”, meent Haaksman. Justitie is juist begonnen met een scherpere aanpak van hennepkwekerijen. “In Groningen worden er elke week wel een paar opgerold. En het rijk verkoopt de in beslag genomen apparatuur gewoon. Dan ben je toch bezig met iets dat niet echt functioneert. Dan sluit je de ogen voor de realiteit.”

    • Herman Staal