De Filippijnen voegen zich bij de 'Tijgers' van Azië; President Fidel Ramos: democratische basis is gelegd, nu armoede omlaag

In de viereneenhalf jaar dat Fidel Ramos nu president is van de Filippijnen bracht hij het land politieke stabiliteit en zorgde hij via grootscheepse privatiseringen voor een omslag in de sukkelende economie. Morgen begint premier Kok een bezoek aan de Filippijnen.

MANILA, 6 NOV. Het verkeer op de Epifanio de los Santos Avenue, de verkeersslagader van de Filippijnse hoofdstad Manila, staat de komende maanden muurvast. Ter hoogte van de militaire basis Camp Crame hebben drilboren het midden van de weg vermorzeld. In twee jaar tijd moet hier Manila's oplossing voor de grote fileproblemen verrijzen: een hypermoderne, bovengrondse metro. Deze plek waar de economische vooruitgang van de Filippijnen zichtbaar wordt, had niet symbolischer gekozen kunnen worden. Ruim tien jaar geleden was EDSA, zoals de bevolking de weg aanduidt, het decor voor de volksrevolutie tegen de toenmalige president Ferdinand Marcos.

De opstand en de bouw van het openbaar-vervoersysteem werden beide geïnitieerd door dezelfde man: Fidel Valdez Ramos, de huidige president van de Filippijnen. Sinds hij viereneenhalf jaar geleden huisvrouw-president Corazon Aquino opvolgde, heeft hij het land stap voor stap verlost van de pijnlijke bijnaam 'zieke man van Azië'. Jarenlang liepen de Filippijnen achter op economische 'tijgers' in de regio als Singapore, Hongkong en Taiwan, maar onder Ramos is eindelijk aansluiting bereikt.

“Op mijn eerste dag in functie heb ik mijn vijf-puntenplan op tafel gelegd en we zijn nu een heel eind opgeschoten met de uitvoering daarvan”, vertelt de kwieke 68-jarige Ramos in zijn werkkamer in het Malacanang, het presidentiële paleis in het hart van Manila dat vroeger dienst deed als woonhuis van de familie Marcos en opslagruimte voor de duizenden schoenen van first lady Imelda.

Gekleed in een lichtblauwe barong tagalog, het traditionele Filippijnse overhemd, en kauwend op een grote sigaar die hij tijdens het gesprek niet zal aansteken, zet Ramos zijn plan uiteen. “Het creëren van politieke stabiliteit en werken aan een economische turn-around staan centraal. Verder gaat het om verbetering van de infrastructuur, bescherming van het milieu en stroomlijning van de bureaucratie in de Filippijnen”, legt hij uit.

Ramos vergrootte de afgelopen tijd de politieke stabiliteit in zijn land door drie vijanden uit te schakelen. Hij legaliseerde de communistische partij, verleende amnestie aan honderden militaire rebellen en sloot deze zomer vrede met de moslim-separatisten op het zuidelijke eiland Mindanao, na bijna een kwart eeuw oorlog. “De basis is nu gelegd. In tegenstelling tot wat veel andere landen in de regio deden, hebben wij eerst aan de democratie gedacht, voordat we aan onze economische hervormingen begonnen”, zegt hij.

Nu werkt zijn regering aan verbeteringen op het sociale vlak: de gezondheidszorg, het woonklimaat, de scholing van kinderen. “De armoede moet omlaag. Ik wil dat de mensen meer zelfvoorzienend worden. De overheid helpt ze daarbij door de noodzakelijke minimumbasis voor een bestaan te garanderen: kleding, eten en een dak boven hun hoofd. Verder vergroten we hun kans op een baan door opleidingen en cursussen aan te bieden”, legt Ramos uit.

Op economisch terrein is de groei aangezwengeld door grootscheepse privatisering in onder meer de elektriciteits- en telecommunicatiesector. Op Ramos' lijstje staat nog een uitgebreide hervorming van het belastingsysteem. Dat wordt nog een hele dobber, vreest hij. “Dit is geen honkbalwedstrijd waar je steeds een nieuw honk bereikt en op een gegeven moment klaar bent. Nee, dit is een marathon, en de sterken moeten de zwakkeren over de finish helpen.”

Ramos heeft nog zeventien maanden de tijd om zijn karwei af te maken. In het voorjaar van 1998 zal hij het presidentsambt overdragen aan een opvolger. “De wet schrijft voor dat elke president hier maximaal zes jaar mag zitten en ik ben geen voorstander van een amendement op de grondwet”, zegt de ex-generaal. Oud-president Marcos grossierde in dergelijke wetsaanpassingen en Ramos wil voorkomen dat hij met hem wordt vergeleken.

Maar nu het aantal kandidaten voor zijn opvolging schaars blijkt te zijn (het meest kansrijk is vice-president Joseph Estrada, een voormalige filmacteur die in de avonduren bijles economie krijgt om zijn imago bij de zakenwereld te verbeteren) wordt onder de Filippijnse bevolking de roep sterker om verlenging van Ramos' ambtstermijn. Dat doet hem, zegt hij, niet van dat standpunt afwijken, al laat hij de deur op een kier staan: “Ik zal niemand tegenhouden om dit amendement aan te vragen, want dat is nou net de basis van de Filippijnse democratie waarvoor we gevochten hebben.”

Behalve nationale lof incasseert Ramos dezer dagen ook internationaal veel schouderklopjes voor zijn gevoerde beleid. Gerenommeerde bladen als Business Week en Asiaweek wijden een omslagverhaal aan Steady Eddie, de vaste bijnaam van de ontspannen ogende president. En vanuit alle delen van de wereld bezoeken regeringsleiders Manila. “Vorig jaar kwamen hier negentien buitenlandse collega's op bezoek”, vertelt Ramos trots. Afgelopen week was het de beurt aan de Duitse bondskanselier Kohl, die zich onder de indruk toonde van de ontwikkeling die het land heeft ondergaan. Deze week is premier Kok twee dagen te gast bij Fidel Ramos. Maar de climax voor de Filippijnse president komt op 24 en 25 november, wanneer de Filippijnen gastheer zijn van de jaarlijkse top van de APEC-landen (Asia-Pacific Economic Cooperation).

“Voor de landen om ons heen zal het door deze APEC-top duidelijk moeten worden dat de Filippijnen een geschikte en efficiënte centrale plek zijn in dit gebied om zaken te doen en te investeren.” Hij wenkt een bewaker in de hoek van de kamer om een dikke map vol informatie. Philippines, Back in Business at the Gateway to Asia-Pacific staat er op. Alle deelnemers van de APEC-top krijgen straks een exemplaar in handen gedrukt.

De prestigieuze APEC-conferentie komt voor Ramos op een mooi moment. Hij kan de deelnemers, onder wie de Amerikaanse president Clinton, tonen wat hij tot nu toe heeft bereikt. De economische groei, die in de eerste helft van dit jaar 7,1 procent bedroeg, maakt het land tot een van de snelst groeiende economieën in de regio. De buitenlandse investeringen groeien dit jaar uit tot 1,7 miljard dollar, de export stijgt naar bijna 20 miljard dollar. Tijdens hun tweedaagse verblijf in de Filippijnen krijgen de APEC-leiders het symbool van de Filippijnse vooruitgang en het nieuwe zelfvertrouwen te zien: Subic Bay, de tot industrieel park omgetoverde voormalige Amerikaanse legerbasis, waar inmiddels 209 bedrijven voor in totaal 1,6 miljard dollar hebben geïnvesteerd.

Het bezoek van de twee Europese regeringsleiders Kohl en Kok grijpt Ramos aan om zijn visie over de banden tussen Azië en Europa nog eens uiteen te zetten. Begin maart dit jaar kwamen de regeringsleiders van tien Aziatische landen en hun Europese ambtgenoten bijeen tijdens de eerste officiële Azië-Europatop in Bangkok. De bijeenkomst werd een succes genoemd, maar volgens Ramos moet Europa zijn visie op het Verre Oosten nog wel bijsturen. “Europa heeft tot voor kort te weinig aandacht aan Azië geschonken. Alleen landen als Singapore, Hongkong en Taiwan vond men interessant”, zegt Ramos. “Ik heb in Bangkok tegen mijn Thaise collega gezegd: geef ze nou durians voor de lunch. Dat is een typisch Aziatische vrucht. Stinkt duivels, maar smaakt hemels”, lacht de president.

Zijn plan pakte goed uit: door de durian kwam de discussie tussen de leiders los. “Wij vertelden ze dat wij al hun waar kopen, maar dat zij ook eens wat beter naar onze spullen moeten kijken. We hebben ze nieuwsgierig gemaakt in Bangkok. Nu komen al die Europese leiders één voor één deze kant op”, zegt Ramos. Hij heeft voor allen een gepast cadeautje klaar. Waar zijn voorganger haar gasten een gele koffiemok met opschrift I had coffee with Cory meegaf, schenkt Ramos zijn bezoekers een gesigneerde golfbal. “Ook dit is een symbool van onze vooruitgang”, zegt hij.

    • Max Christern