Vrees in Amerika voor lage opkomst

WASHINGTON, 5 NOV. Kerkelijke organisaties, vakbonden, vrijwilligers en natuurlijk de politieke partijen zèlf hebben de afgelopen dagen hun uiterste best gedaan om Amerikanen aan te sporen vandaag hun stem uit te brengen. Na een verkiezingscampagne die weinig verrassingen te zien heeft gegeven en twee kandidaten die geen van beide groot enthousiasme opwekken, bestaat de vrees - bij beide politieke partijen - dat de opkomst vandaag laag zal zijn.

Het aantal stemgerechtigden dat deelneemt aan Amerikaanse presidentsverkiezingen is doorgaans bijna even groot als het aantal thuisblijvers. In 1988 kwam slechts 50,2 procent op, vier jaar later 55 procent (104 miljoen mensen). Bij tussentijdse Congresverkiezingen zijn de percentages nog lager.

Alle Amerikaanse staatsburgers van 18 jaar of ouder mogen stemmen, maar daaraan is in de meeste staten wel de voorwaarde verbonden dat ze als kiezer staan geregistreerd.

Om allerlei redenen valt daardoor zo'n 35 procent van de Amerikanen boven de achttien buiten de boot. In Californië alleen al wordt het aantal niet-geregistreerden op 10 miljoen geschat.

Een wet die de registratie moet vergemakkelijken is door de Republikeinen jaren opgehouden in het Congres, maar onder Clinton uiteindelijk aangenomen en begin 1995 van kracht geworden.

Deze zogenoemde Motor Voter Law geeft Amerikanen die een rijbewijs aanvragen of verlengen de mogelijkheid om zich in één moeite door op het zelfde formulier in te schrijven als kiezer. In 43 staten is de wet van kracht en in minder dan twee jaar zijn zo negen miljoen nieuwe kiezers geregistreerd.

De aanvankelijke vrees van de Republikeinen dat deze wet vooral de gelederen van de Democraten zou versterken is niet uitgekomen. In verband met het systeem van interne voorverkiezingen per partij, moet iedereen zich registreren als Democraat, Republikein of onafhankelijke - zonder dat dat overigens enig gevolg hoeft te hebben voor het feitelijke stemgedrag bij algemene verkiezingen. De verhoudingen tussen geregistreerde Democraten en Republikeinen bleven gelijk.

Frances Pivin, directeur van Human Serve, een onpartijdige organisatie die kiezers probeert te registreren, omschrijft het profiel van de niet geregistreerde Amerikaan als “jong, arm en slecht opgeleid”. Pivin is enthousiast over de resultaten van de Motor Voter Law, maar ze erkent dat nog moet blijken hoeveel van de nieuw ingeschrevenen vervolgens ook de moeite nemen om te gaan stemmen. “We verwachten zeker niet dat ze allemaal opkomen.”

De grootste opkomst is onder ouderen. Deze groep, die afhankelijk is van de ouderdomsvoorziening Social Security en de ziektekostenverzekering Medicare, komt in groten getale naar de stembus.