Trouw soldaat versus Mickey Mouse

Clinton-Dole: Wordt het de ladykiller of de eenzame opa? RTL5, 22.10-00.10u.

Niet tussen twee ideologieën, of twee politieke programma's, links of rechts, gaat de Amerikaanse verkiezingsstrijd maar tussen twee generaties, twee mentaliteiten, twee politieke regio's, twee Amerikaanse identiteiten. De Amerikaanse documentaire die vanavond wordt uitgezonden, schetst een beeld van Bill Clinton en Bob Dole die vandaag dingen naar vier jaren presidentschap. Het is een dubbelportret waarin beide levens door elkaar worden geweven met beelden uit het verleden van de kandidaten en uit de campagne. De soms wat lang uitgevallen commentaren rijgen het verhaal aan elkaar.

De persoonlijke benadering geeft weliswaar weinig informatie over de politieke strijdpunten van deze verkiezingen maar anno 1996 zijn er niet zoveel onderlinge verschillen te bespeuren. “Ze zijn allebei in wezen zonder politieke agenda”, zegt journalist Richard Ben Cramer aan het einde. “Ze hebben beiden de overtuiging dat zij aan het midden van de tafel moeten zitten, als er een deal gemaakt wordt”. Volgens journalist Bob Woodward is het voor beiden een groot vraagteken wat ze de komende vier jaar zouden gaan doen als president. Ze zijn meesters in het politieke akkoord als doel op zich, Dole achter de schermen in de Senaat, Clinton meer publiekelijk, met begeleidende praatjes en publieke rechtvaardigingen.

Om tot resultaat te komen hebben zowel Clinton en Dole tijdens hun loopbaan politiek heel wat gedraaid. Voor zijn politieke overleving hechtte president Clinton zijn goedkeuring aan een Republikeins plan tot korting op de bijstand. Om op te vallen als presidentskandidaat bepleit Bob Dole een belastingverlaging van 15 procent. Uit het dubbelportret barst het enorme uithoudingsvermogen en tomeloze ambitie van beiden. Het gaat hier om superpolitici, oftewel in de woorden van Walter Bagehot “ongewone mannen met gewone ideeën”.

Dole is een gewiekst politicus met de uitstraling van een trouw soldaat. Hij komt uit de door stofstormen geplaagde prairievlaktes van Kansas. Drie oude mannen aan de slappe koffie herinneren zich de sfeer van toen, de facade van het eerlijke, eenvoudige dorpsleven en het langdurige zwijgen.

Op gegeven moment moest het gezin Dole verhuizen naar de kelder om de hypotheek te kunnen betalen. Maar Dole was een plaatselijke superman, sportief knap, elegant en veelbelovend. Ook al van die tijd zijn er filmbeelden van hem. Van dat lichamelijke overwicht was niets overgebleven toen hij verlamd terugkeerde uit de strijd in Noord-Italië. Dole barst voor de televisie nog in snikken uit - een van de twee keer - als hij vertelt over zijn vader die hem in het ziekenhuis kwam opzoeken, indertijd, en gezwollen voeten had. “Het was heel moeilijk, weet u. Je weet niet hoe de mensen je accepteerden”, zegt hij in een interview.

Bij Clinton horen de beelden van Hot Springs, Arkansas, de badplaats, waar het lucratieve gokken werd gedoogd. Een jeugd, waarbij hij moest bemiddelen tussen zijn moeder en zijn dronken stiefvader. In het Zuiden wordt heel wat afgekletst en luidruchtig gepreekt. Clinton ontwikkelt zich dan ook tot een zuidelijke schmierder, iemand die graag zijn publiek behaagt. Na zijn eerste termijn verloor hij het gouverneurschap van Arkansas. Zijn herverkiezing twee jaar later maakte hem meer compromisgezind. Zo werd Clinton ook na twee jaar mislukt presidentschap herboren als man van het midden. Clinton zuigt alles en iedereen in zich op. “Hij is een zacht, wijds, rond, Mickey Mouse-ballonachtig karakter”, zegt een karikaturist. Een kennis schetst de menselijke kant van een hoog gestegen politiek wezen: “Wat ik altijd heb gezien in de president is dat omhelzen, dat voelen van je pijn en al die dingen plus ik merk altijd dat moment dat hij ziet dat hij je voor zich heeft gewonnen en dan gaat hij verder. Het is alsof hij je op zijn lijst afstreept.”

    • Maarten Huygen