Koers van Clinton wijst op zege

AMSTERDAM, 5 NOV. Clinton verslaat vandaag Dole, en krijgt - stemmen op derde kandidaten uitgezonderd - 14,6 procent stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal voor het presidentschap van de Verenigde Staten. Maar de kans is groot dat hij de komende twee jaar een Republikeinse meerderheid tegenover zich zal blijven vinden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden.

Deze prognose is niet het resultaat van een opiniepeiling onder Amerikaanse kiezers, maar de voorlopige uitkomst van de beurskoersen op de politieke termijnmarkt van de Amerikaanse Universiteit van Iowa net voor het sluiten van deze krant. Op die politieke termijnmarkt, waarmee in 1988 in Iowa werd begonnen, handelen 7.000 beleggers, met een totale inzet van 200.000 dollar in een veelheid aan politieke contracten, waaronder de race om het presidentschap van de Verenigde Staten en het Congres. Het marktmechanisme is simpel. Beleggers handelen in termijncontracten op presidentskandidaten. Elk Clinton-contract betaalt 1 dollar uit wanneer Clinton de presidentsverkiezingen vandaag wint. Het andere contract, in dit geval Dole, loopt dan waardeloos af. Andersom betaalt elk Dole-contract 1 dollar uit wanneer Dole wint, en worden de Clinton-contracten waardeloos. De prijs van een contract, zoals die door handelaren wordt gemaakt, geeft aan hoe groot beleggers de kans achten dat dat contract zal uitbetalen. Clinton kostte vlak voor het sluiten van deze krant ruim 90 dollarcent, Dole nog maar tegen de tien dollarcent, hoewel hij wel iets aan koers gewonnen heeft de laatste dagen. In 1992, bij de race tussen Clinton en Bush, werd niet alleen Clintons zege door de markt voorzien, maar werd het stempercentage op Clinton op 0,1 procent nauwkeurig voorspeld.

Pagina 16: Handel in Dole en Clinton naar piek

De presidentsmarkt geeft al sinds juli van dit jaar duidelijk de voorkeur aan een Clinton-overwinning. Tot dan toe waren de kandidaten min of meer in evenwicht, met een prijs van tussen de vijftig en zestig cent voor Clinton en rond de veertig cent voor het contract op zijn Republikeinse uitdager, dat later werd omgevormd tot het Dole-contract. Tot halverwege vorig jaar werd een Republikeinse president zelfs nog meer kans gegeven dan een tweede termijn voor Clinton. Er kan in Iowa ook worden gehandeld in het stemverschil tussen Clinton en Dole. Daarbij bepalen beleggers, via een wat ingewikkelder marktmechanisme, welk deel van de gezamenlijk op de twee uitgebrachte stemmen elk van de kandidaten zal krijgen. Deze voorsprong van Clinton op Dole werd vanmorgen aangegeven op 14,6 procent.Hoewel Pat Buchanan en Steve Forbes het Dole begin dit jaar af en toe knap moeilijk maakten bij de Republikeinse voorverkiezingen voor het presidentskandidaatschap, bleef Dole al die tijd het vertrouwen van IEM-beleggers houden. IEM-beleggers twijfelden deze zomer, op de presidentstermijnmarkt voor Rusland, ook nimmer aan de herverkiezing van Boris Jeltsin.

Daar staat tegenover dat een Oostenrijkse versie waar de verkiezingen voor het Europees Parlement werden verhandeld, zich vorige maand nog meer dan de opiniepeilers verkeek op de sterke opkomst van Jörg Haiders rechtse partij Freiheitliche.

Een markt die door de Universiteit van Amsterdam werd georganiseerd rond de parlementsverkiezingen in 1994 deed het evenwel, met een gemiddelde fout van 1 procentpunt, weer even goed als de beste opiniepeiling. “Maar het resultaat was niet zo sensationeel als in de VS”, zegt econoom Arthur Schram van de UvA, die de markt destijds organiseerde. Volgens hem zijn markten minder nauwkeurig naarmate er grotere verschillen in omvang tussen de kandidaten bestaan. “Dat kan, gezien het verschil tussen Clinton en Dole, inhouden dat de IEM ditmaal minder accuraat is.”

De IEM heeft goedkeuring van de officiële beursautoriteiten, en de financiële transacties worden door de universiteit bijgehouden en afgewikkeld. De koersen worden elke 15 seconden opnieuw opgemaakt. Hoewel de liquiditeit van de markt in Iowa voldoende lijkt om een rationele koersvorming te garanderen, pleit tegen de accuratesse van de elektronische markt dat de beleggers geen a-selecte steekproef vormen uit de Amerikaanse kiezerspopulatie, zoals bij gewone opiniepeilingen wel het geval is. Maar vóór de markt pleit dat het geven van sociaal wenselijke antwoorden, die opiniepeilingen kunnen verstoren, niet aan de orde is. Aan beleggingsmogelijkheden is geen gebrek. Er kan onder meer ook gehandeld worden in termijncontracten op de uitslag van de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. De koersen gaven vanmorgen aan dat beleggers denken dat de Republikeinen in alle twee de huizen van het Congres hun meerderheid zullen behouden.

De Amerikaanse effectenbank Merill Lynch heeft al interesse getoond in het project. De gedachten gaan daar uit naar een werkelijke politieke termijnmarkt waar gehandeld kan worden in politieke risico's in bijvoorbeeld Azië en Latijns-Amerika. Wie vanavond een uurtje over heeft, kan de elektronische markt op Internet vinden op http://www.biz.uiowa.edu/iem. Het kan er wel druk worden.

    • Maarten Schinkel