Chiracs economisch beleid loopt steeds verder vast

PARIJS, 5 NOV. De Franse president Chirac hoorde gisteren aan de Rivièra welwillend het pleidooi van de Spaanse premier Aznar aan om mee te kunnen doen met de eerste ploeg landen die in 1999 de Economische en Monetaire Unie binnengaat. Maar in eigen land glipt het economisch beleid Chirac steeds meer uit handen, met alle mogelijke gevolgen voor de EMU vandien.

Terwijl de werkloosheid hardnekkig blijft stijgen (12,6 procent), de groei hapert en het vertrouwen van de Fransen in hun regering en hun toekomst bijna nog nooit zo laag is geweest, lukken de fundamentele hervormingen om het land op een nieuwe economische voet te zetten allerminst zoals premier Juppé dat zou willen. De bezuinigingen op de sociale zekerheid gaan uiterst moeizaam.

Wisselende coalities van lobbies staan de staat nauwelijks toe zijn bewezen ongeschiktheid bij het leiden van grote bedrijven om te zetten in vormen van privatisering. Bij Air France en Crédit Lyonnais verloopt de modernisering stapvoets en tegen hoge kosten. Bij de SNCF is het proces gisteren opnieuw afgeblazen. De etatistische instincten van Juppé en Chirac zijn bovendien tegenstrijdig: op afstand plaatsen van bedrijven prima, maar zij willen de economie wel blijven sturen, in een mate die in Noord-Europa niet meer gebruikelijk is. En ook dat lukt niet.

Vorige week liep de nationale weerstand tegen de privatisering van het elektronica-concern Thomson verder op - volgens sommigen uit racisme jegens Daewoo, de Koreaanse koper van Thomson Multimédia (de consumentenpoot van het bedrijf). De procedure is ook los daarvan hoogst ondoorzichtig. Zaterdag en gisteren bleek dat de Franse overnemer van het militaire deel (Thomson CSF), Jean-Luc Lagardère, met justitie in aanraking is gekomen op verdenking van het soort zelfbevoordeling waar langzamerhand de hele eredivisie van het Franse politieke en industriële establishment over mee weet te praten. Voor bonden en politieke oppositie is dat geen omstandigheid die de verkoop van het verlieslijdende Thomson tegen één symbolische franc aanvaardbaarder maakt.

De blokkering van het moderniseringsproces bij de spoorwegen is zeker zo veelzeggend. Vorig najaar legden de spoorwegvakbonden van CGT, CFDT en Force Ouvrière eerst het spoor en daarna het hele land stil. De aantasting van hun bevoorrechte rechtspositie (o.a. pensioen op 50 of 55 jaar) was de inzet, maar toen bleek dat veel ambtenaren bij de staatstelefonie, de luchtvaart, de post en de zwaar onderbedeelde werkers in de gezondheidszorg ook in een soort existentiële paniek verkeerden, was de straat vijf weken lang snel gevuld.

De SNCF kreeg een nieuwe president, Loïk Le Floch-Prigent, die na enkele inspirerende maanden al weer sinds de zomer in de Santé-gevangenis zit (verdacht van de bekende miljoenen-streken in zijn tijd aan het hoofd van de staatsoliereus Elf). Daarop werd de president van de staatsvliegtuigbouwer Aerospatiale, Louis Gallois, het boegbeeld van de dringend noodzakelijke culturele revolutie bij het spoor. Helaas, net toen hij de bonden gisteren een nieuw plan presenteerde om eindelijk eens treinen te laten rijden als het publiek ergens naar toe wil - nu heeft het personeel extra vrij mèt de rest van Frankrijk - trok de regering een wetsontwerp terug dat alleen maar de splitsing van de rail-infrastructuur en de exploitatie wilde regelen. Geen privatisering, geen commerciële dictatuur, alleen maar het parkeren van de investeringsschulden van jaren snel aanleggen van het TGV-net. Het mocht niet van de CGT en Juppé durfde het risico van nieuwe stakingen niet aan.

De onhandigheid van de premier in de Thomson-zaak om te zeggen dat het bedrijf “niets” waard was, staat symbool voor zijn mislukking. Als accountant had Juppé gelijk, als leider van een volk in een zware depressie - nog niet gewend te leven in een economie die zich niet langer kan onttrekken aan de rest van de wereld - was het een blunder die hem de kop kan kosten. Zijn populariteit blijkt elke week nog iets te kunnen dalen en Chirac moet snel iets doen wil hij niet zelf worden meegesleept naar het ravijn.

    • Marc Chavannes