SP wil geen koehandel om voorzitterschap

Vorige week dinsdag stond Jan Marijnissen, fractievoorzitter van de SP, nog tandenknarsend in de wandelgang. Zijn verontwaardiging gold de manier waarop de grote partijen ondershands bedisselen wie de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer wordt. Koehandel! brieste Marijnissen. De ongeschreven regel bij de vervulling van het Kamervoorzitterschap luidt dat de grootste fractie een kandidaat levert.

Dinsdag besloot de PvdA-fractie het voorzitterschap te gunnen aan het CDA, de tweede fractie in grootte. Tegelijkertijd begon de naam van CDA'er Piet Bukman, die in het vorige kabinet nog minister van Landbouw was, rond te zingen als kandidaat voor het Kamervoorzitterschap. In de praktijk stemmen de grootste partijen in de Kamer binnenskamers onderling af of zij akkoord gaan met een kandidaat. PvdA-fractiesecretaris Jan van Zijl spreekt in dit verband over “sonderen om wild-west te voorkomen”.

Op dit moment is er officieus sprake van een arrangement waarbij het CDA het voorzitterschap van de Tweede Kamer zal vervullen, terwijl de VVD als grootste fractie in de Eerste Kamer de voorzitter van de senaat zal leveren op het moment dat de huidige Eerste Kamervoorzitter Tjeenk Willink (PvdA) doorschuift naar de functie van vice-voorzitter van de Raad van State. Dat gebeurt naar verwachting per 1 juni 1997 als de huidige 'onderkoning', Scholten (CDA), met pensioen gaat.

Marijnissen heeft nu aangekondigd dat hij morgen een debat zal aanvragen om deze gang van zaken aan de kaak te stellen. In een persbericht schrijft hij: “het voorzitterschap wordt door de vier grote partijen gedegradeerd tot een onderdeel van één grote banencarrousel”. Het steekt dat “een belangrijk deel van de Kamer volledig wordt genegeerd”. Daarom eist Marijnissen “volledige openheid”.

De SP staat tamelijk alleen met dit ferme standpunt. Alle andere kleinere fracties delen zijn mening dat de gang van zaken niet fraai is, maar niemand weet iets beters te bedenken. GroenLinks fractievoorzitter Paul Rosenmöller vindt dat de gang van zaken rond de verkiezing van de Kamervoorzitter “twee slagen opener” kan, maar “ik ga niet krampachtig proberen mezelf een rol toe te dichten in dat spel, ik concentreer me liever op de inhoud”.

D66'er Thom de Graaf ontkent overigens dat zijn fractie al heeft ingestemd met een kandidatuur Bukman. “Persoonlijk zou ik Ali Doelman-Pel ook een goeie voorzitter vinden.”