Franse waterarcheoloog bracht haven van Alexandrië in kaart; Cleopatra's paleis gelokaliseerd

ROTTERDAM, 4 NOV. Dankzij de vondst van een groot aantal zuilen, beelden en steenblokken, is nu definitief het paleis gelocaliseerd van Cleopatra, die kort voor onze jaartelling als Ptolemaeïsche koningin over Egypte heerste. Het ligt aan de oostzijde van de haven van Alexandrië. Ook de ligging van de 135 meter hoge vuurtoren van Pharos, een van de zeven wereldwonderen, die vanaf 280 voor Christus aan dezelfde haven stond, is nauwkeurig in kaart gebracht.

Dit beweert de Franse onderwater-archeoloog Franck Goddio (49), die een jaar lang samen met zestien Franse en Britse duikers, onder auspiciën van Egyptische autoriteiten, op een diepte van vijf tot zes meter de bodem van de haven heeft verkend. “Alle duizenden stukken, van amforen tot reusachtige steenblokken van marmer en graniet, dateren uit de ptolemaeïsche tijd”, aldus Goddio gisteren op een persconferentie in Alexandrië, bijgewoond door tweehonderd binnen- en buitenlandse deskundigen. De ptolemaeïsche tijd duurde van 373 tot 30 voor Christus.

Goddio, die in 1987 het Europees Instituut voor onderwater-archeologie oprichtte, weet zich financieel gesteund door de particuliere stichting Hilti in Lichtenstein. Hij is tot zijn conclusies gekomen mede op basis van historische documenten en door toepassing van de meest geavanceerde technieken, zoals satellieten. Behalve de duikers namen later ook twaalf Egyptische archeologen aan het onderwater-onderzoek deel die de cartografische gegevens van Goddio onderschreven.

“Elke kaart van de haven Alexandrië was tot nu toe natte vingerwerk”, aldus Fawzy Fakharani, als archeoloog verbonden aan de zogenaamde Hoge raad voor oudheidkundig onderzoek in Egypte. “Maar nu beschikken we over een exact overzicht, dat op de centimeter af is af te lezen.” De Frans-Britse expeditie maakte daartoe enkele duizenden duiktochten.

Behalve de restanten van Cleopatra's paleis, dat overeenkomsten zou vertonen met het Parthenon in Athene en grotendeels werd vernield door aardbevingen, vuur en watergeweld, zouden ook de fundamenten zijn getraceerd van het gebouw waar de Romeinse consul Antonius resideerde. Cleopatra trouwde hem in 37 voor Christus. Toen er zes jaar later een breuk ontstond tussen de Romeinse heersers Octavianus en Antonius en de slag bij Actium werd gestreden, moest de Egyptische vorstin op de vlucht slaan. Omdat een verzoening met de Romeinse overheersers uitbleef, pleegde Cleopatra in 30 voor Christus zelfmoord.

De vuurtoren van Pharos stortte door een aardbeving in de 13de eeuw in de golven. In de top brandde permanent een vuur dat met een spiegel werd uitvergroot.

Het onderzochte deel van de haven moet een toeristische bestemming krijgen voor duikers, vindt Goddio. De vondsten wil hij voorlopig niet naar de oppervlakte halen. In het Britse zondagsblad The Sunday Times uitte Peter Fraser, een Alexandrië-deskundige uit Oxford, bedenkingen tegen Goddio's beweringen. De locatie van de vuurtoren lijkt hem redelijk, over die van het paleis heeft hij sterke twijfels. (AFP/Reuter/AP)