'Plan komt uit hart van omroepen'; EO-voorzitter Van der Veer wenst dialoog met 'wijze' Haagse politiek

HILVERSUM, 2 NOV. De voorzitter van 'de grootste omroep' van Nederland lacht een beetje minzaam. “Als van brood alles gist was, zou het dan lekker smaken?” Dominee A. van der Veer is voorman van de Evangelische Omroep (EO), de omroep die volgens een Intomart-enquete als enige de A-status van minstens 450.000 leden behoudt als het 'geeltje van Nuis' doorgaat.

Door de tientjesleden af te schaffen en een minimumprijs van de 25 gulden voor het lidmaatschap van een omroep te vragen, hoopt Nuis enerzijds geld binnen te halen en anderzijds duidelijker te maken hoe het nu eigenlijk zit met de achterban van omroepen. En de EO heeft een achterban die zonder morren bereid is 25 gulden te betalen.

Volgens Van der Veer, tevens vice-voorzitter van de NOS, is dat echter niet de juiste weg. “Wij hebben er geen behoefte aan om de grootste te worden. Dat zou niet goed zijn, zo is het in de werkelijkheid namelijk ook niet. Wij moeten ervoor waken dat we niet de hele verdeling op zijn kop gaan zetten.” Van der Veer aarzelt en formuleert zorgvuldig. Het is gevoelige materie want juist zijn grote medebespeler van het net Nederland 2, de Tros, zou blijkens dezelfde enquete zelfs helemaal verdwijnen als het geeltje van Nuis doorgaat, hetgeen bij die omroep ook meteen tot een furieuze reactie op de voorstellen leidde.

Bij verdeeldheid onderling is Van der Veer niet gebaat. Op zijn bureau staat een kom waarin twee goudvissen, Femke en Wilma - genoemd naar zijn secretaresses, rondjes zwemmen. Christenen gebruiken vissen al sinds het begin van de jaartelling als symbool van verbondenheid in moeilijke tijden. Hilversum heeft onder leiding van Van der Veer de krachten gebundeld in de slag met Den Haag over de toekomst van het publieke bestel.

“Wie je ook op zijn buik drukt in Hilversum maakt niet uit, ze willen allemaal hetzelfde zeggen”, zegt Van der Veer. Hij wil ermee onderstrepen dat de verdeeldheid van de omroepen is omgeslagen in een eensgezindheid. Het leidde eind september tot een voorstel voor de reorganisatie van het bestel, waar het hele NOS-bestuur zich achterstelde. Staatssecretaris Nuis (Media) kwam echter maandag met een tegenzet: een wetsvoorstel teneinde een nieuwe structuur op papier vast te leggen. Het voorstel vormt een overbruggingsperiode tot het jaar 2000. Dan lopen de concessies van de omroepverenigingen af.

Een nieuw op te richten raad van bestuur van de publieke omroep krijgt in de voorstellen van Nuis bevoegdheden waaronder ook het coördineren van de programmering op de netten Nederland 1, 2 en 3. Dat bestuur benoemt netcoördinatoren. De kabinetsplannen druisen op essentiële punten in tegen de wensen van de publieke omroep, die weliswaar deels afstand nemen van de dagelijkse leiding, maar programatisch zelf de touwtjes in handen wil houden. In hun voorstel van september kwamen de omroepvoorzitters gezamenlijk met een reorganisatieplan waarin eveneens werd voorzien in een 'college van bestuur' dat de dagelijkse leiding moest krijgen. Maar volgens dat plan mogen de in een toezichthoudend orgaan verenigde omroepen zelf twee bestuursleden benoemen.

Van der Veer heeft de afgelopen dagen beide voorstellen naast elkaar gelegd. “We zitten geen mijl van elkaar af, maar wel een stap”, is zijn conclusie. “Ons gezamelijke plan heeft misschien iets weg van een leeuw die zegt dat hij voortaan gras zal gaan eten. Het komt uit het hart van de omroepen. Het moet een bijdrage leveren aan de versterking van de omroepen. Den Haag moet deze handschoen oppakken, we zijn namelijk bereid om te anticiperen op een nieuw bestel. Ik pleit niet voor een oorlog met Den Haag, maar als het kabinet zich serieus sterk maakt voor de publieke omroep dan zeggen wij: besef de waarde van het Hilversumse voorstel.”

Het steekt Van der Veer het meest dat in het 'plan Nuis' de netmanagers uiteindelijk door de kroon benoemd worden en niet meer in dienst staan van de bespelers van de verschillende netten. “Dat moeten mensen zijn die ons verstaan, uit ons midden komen. Wij maken hier in Hilversum geen soep, maar programma's. We moeten daar gewoon in alle eerlijkheid en openheid over praten en dan komen we er met de overheid wel uit. Het benoemen van de netmanagers op onze voordracht is daarbij wel van buitengewone betekenis.”

De tijd van praatsessies tussen Den Haag en Hilversum lijkt echter al lang voorbij. Nuis heeft inmiddels zijn plannen met zijn collega's in het kabinet besproken en de voorstellen naar de Tweede Kamer verstuurd. De parlementsleden zullen ook niet gevoelig zijn voor de roep vanuit Hilversum. Kamerlid Van Heemskerck (VVD) bewoordde dat in september al treffend met de zin: “Niet Hilversum is aan zet, maar de politiek”. Van der Veer is niet een man van krachttermen en boude uitspraken. Hij spreekt wel van een “waarschuwing” richting politiek. “De politieke onzekerheid heeft de omroepen kopschuw gemaakt. Ik wil een dialoog. Maar, als Den Haag over onze hoofden heen een besluit neemt en de plannen van Nuis vinden doorgang, zal de modernisering in Hilversum vertraging opleveren. Je gaat toch niet met iets nieuws beginnen als je niet zeker weet hoe de toekomst eruit ziet?”, zegt Van der Veer. Als er nu snel duidelijkheid komt denkt hij dat de omroepen hun samenwerking zullen verdiepen. Zelfs de EO en de Tros die samen met Teleac op het tweede net “tot elkaar veroordeeld” zijn.

Van der Veer heeft nog wel grote moeite duidelijk te maken wat het toekomstige karakter moet zijn van de zender die door zulke uiteenlopende partners wordt bespeeld. “Moeilijk, het moet meer zijn dan de partners bij elkaar opgeteld.” Uiteindelijk ziet Van der Veer misschien nog wel het meeste in de Tros-slogan 'De Grootste Familie van Nederland'. “Een zender dus waar de geschiedenisleraar, de hippie, en de rabbi zich thuisvoelt. Eigenlijk net als in een familie”.

    • Jaco Alberts
    • Koen Greven