Kanselier Oostenrijk bezweert partijcrisis

WENEN, 2 NOV. “Wie kaatst, kan de bal verwachten”, luidde het commentaar van Hannes Swoboda, lijsttrekker van de Oostenrijkse sociaal-democratische partij (SPÖ) bij de voor zijn partij dramatisch verlopen Europese verkiezingen. Hij reageerde daarmee op de boosheid over zijn opmerking dat bondskanselier Vranitzky in 1997 de leiding van de partij zou moeten neerleggen.

Swoboda accepteert het deze week door de partijtop afgedwongen einde van de richtingenstrijd. Het gaat hem, volgens eigen zeggen, niet om personen. “De SPÖ heeft niet door personen verloren, maar omdat het ons, ook mij, niet is gelukt, onze doelen duidelijk te maken”, aldus Swoboda.

Op het partijberaad deze week heeft de SPÖ dan ook besloten zich krachtiger te profileren. De partij wil de onzekerheid onder de bevolking, die door de toetreding tot de EU is ontstaan wegnemen. Ze wil meer aandacht besteden aan werkgelegenheid en een sociaal evenwichtiger beleid voeren. Daarmee hoopt de SPÖ niet alleen de arbeiders, die ze voor een groot deel is kwijtgeraakt, terug te winnen, maar ook de middengroepen en de intellectuelen.

De kanselier presenteerde zich na het tweedaags partijberaad zelfbewust en vastberaden. De crisis in de partij is volgens hem ten einde. De kritiek op zijn persoon veegde hij met felle sneren naar de critici van tafel. Maar het is de vraag op Vranitzky's machtswoord de verdeeldheid werkelijk kan opheffen. Het partijkader rolde de afgelopen weken vechtend over straat. “De partij moet weer naar links”, riep Herbert Prock, de Tiroolse SPÖ-voorzitter. “In die hoek is het wel tamelijk eenzaam”, antwoordde de loco-burgemeester van Innsbruck, Norbert Wimmer. Kamerlid Anton Leikam pleitte voor een directe samenwerking met Haider om onder de binding aan de conservatieve ÖVP uit te komen. De vakbondsleider Hans Sallmutter constateerde een gebrek aan sociale competentie bij de SPÖ. Daarop verweet staatssecretaris Brigitte Ederer hem hypocrisie.

Links en rechts staan in de SPÖ grimmig tegenover elkaar. Beide strategieën, een duidelijk linkse profilering of een pragmatische samenwerking met de extreem-rechtse Haider, brengen risico's met zich mee. De coalitiepartner, de conservatieve ÖVP, heeft het regeringsbeleid tot nu toe bepaald door op strategische ogenblikken een samenwerking met Haider niet uit te sluiten. De genomen maatregelen waren daardoor voor de sociaal-democratische aanhang moeilijk te verteren. De SPÖ heeft moeite om zich in de coalitie met de ÖVP te profileren, maar een samenwerking met Haider zou haar waarschijnlijk in veel grotere problemen brengen.

    • Karin Jusek