De solorepetitie van Mahlers Vader Jacob

Het RFO van binnenuit. Maandag, Ned.3, 20-25-20.52 uur.

Frans Bromet, bekend als de interviewende cameraman in programma's als Buren en Zaal over de vloer, heeft een tijdlang op zijn eigen wijze het Radio Filharmonisch Orkest gevolgd. De vijf afleveringen van Het RFO van binnenuit geven een beeld van leven en werk van de musici dat gelukkig haaks staat op wat we als publiek denken over Kunst, Kunstenaars of Muziek.

Zo'n onthullend verslag over de gang van zaken in repetitielokalen en vergaderkamers is niet uniek. De NCRV zendt op de zeer late dinsdagavond de BBC-serie The House uit over het Londense operahuis Covent Garden, waarvan Bernhard Haitink muzikaal directeur is. En de AVRO begint eind dit jaar aan een soortgelijke serie over het Koninklijk Concertgebouworkest.

Wel geheel uniek is de hoogstpersoonlijke aanpak van Frans Bromet. Hij is met zijn licht cynische en zeurderige toontje een perfecte interviewer die exact vraagt wat je als kijker wil weten. Hij wil, net als wij thuis, dat mensen hun verhaal vertellen in de goede volgorde en zonder moeilijke woorden. En als ze ergens omheen draaien gaat Bromet wat zuigen en jennen. In deze serie combineert Bromet die interviewtechniek met de ideale vorm van een korte documentaire die bij toeval een goed geschreven draaiboek lijkt te hebben met een pakkend begin, een stevig middenstuk en een prachtig slot.

Zo gaat de eerste aflevering aanstaande maandag over de lotgevallen van eerste contrabassist Peter Jansen, die in Mahlers Eerste symfonie iets heel eenvoudigs heeft te spelen: Vader Jacob. Omdat het solo moet wordt het toch weer heel lastig, want orkest, dirigent en publiek luisteren kritischer dan ooit. Bij de repetitie gaat het al flink fout, hij probeerde een andere vingerzetting, legt hij later uit. Dan besluit De Waart dat dan toch de hele groep dat Vader Jacob moet spelen - zó staat het nu immers in de laatste kritische partituuruitgave. Bromet: 'Zéker omdat het toen fout ging.' De bassist kan er tegen, bij het concert spelen alle bassen, voor het eerst en het laatst, want niemand vindt het mooi.

Een opmerkelijk hard verhaal levert de tweede aflevering op: het proefspel voor de positie van eerste fluitist. De kandidaten zijn slechts nummers, beslissingen over andermans capaciteiten en carrière vallen binnen luttele minuten. 'Nummer drie' wordt het, de rest kan vertrekken. Vervolgens zie we de nieuwe fluitist, aangenomen wegens zijn goede ideeën, bij een repetitie onmiddellijk krachtig de leiding nemen: kennelijk de goede keus.

    • Kasper Jansen