Twee zalen vol zoete, stoute, verlegen kinderen; Expositie Kinderen zien Kinderen in Arnhem

Kinderen zien Kinderen, Museum voor Modernde Kunst Arnhem, Utrechtseweg 87, Arnhem. T/m 2 feb 1997. Op za 28 dec is er een workshop van 14-16u, waar kinderen zelf kunnen tekenen. Inl. 026 3512431.

“Dit is een beetje somber schilderij”, zegt Annemarie Nannen, medewerkster van het Museum voor moderne kunst in Arnhem tegen een groep kinderen die naar het schilderij Huiswerk van de kunstenares Charley Toorop kijkt. “Waarom is het somber?” vraagt ze. “Omdat huiswerk stom is!”, antwoordt Paul Pruyn (8). Volgens Annemarie Nannen ligt het meer aan de donkere kleuren op het schilderij.

In het Arnhemse museum is tot en met 2 februari 1997 een tentoonstelling voor kinderen en over kinderen te zien. De tentoonstelling is onderdeel van het kinderfestival Debuut, dat elke twee jaar rond de herfstvakantie in Arnhem en Nijmegen wordt georganiseerd. Op alle kunstwerken uit verschillende tijden is te zien hoe kunstenaars kinderen steeds anders afbeelden.

Het schilderij Huiswerk is voor kleine mensen leuker dan voor grote. Er zit een geheim in dat je alleen kan zien als je van onder af tegen het schilderij aankijkt. Dan zie je dat er niet alleen drie kinderen op staan, maar ook twee schimmen. Het zijn twee kinderhoofden die de kunstenares weer weggehaald heeft. Maar misschien zijn het ook wel geesten.

De meeste kinderen vinden het moderne schilderij met een bloot meisje er op (Land der kleine eskimo's heet het) het mooiste. Ze zit een beetje verlegen te kijken met haar armen half voor haar lichaam. De kunstenaar C.A. Wertheim heeft haar op een zachte lap stof geschilderd. Je zou de stof willen aanraken, maar je wil het verlegen meisje ook weer niet storen.

Het lelijkste kunstwerk, vinden de Arnhemse kinderen, is Meisje met bal van Carel Willink. “Wat een lelijk kreng”, zegt Peter Bouwman (10). Ze staat in de duinen met een blauwe bal in haar armen. Treurig kijkt ze de museumzaal in, hoewel ze ook nog taartvormen heeft om mee te spelen.

De kunstwerken in Arnhem hangen iets lager op de muur dan op een tentoonstelling voor volwassenen, maar de bordjes met uitleg hangen te hoog. En de uitleg is moeilijk alsof die alleen bedoeld is voor volwassenen.

Op de bordjes staat dat er nog niet zo lang 'gewone' kinderen op schilderijen voorkomen. Op Middeleeuwse schilderijen en beelden was Jezus het meest voorkomende kind. Het houten beeld van Jezus op de tentoonstelling heeft een veel te klein hoofd voor een baby. Het is net een mini-volwassene.

In de tijd na de Middeleeuwen, de zestiende eeuw, lijken de engeltjes op de schilderijen wèl op echte, dikke en gezonde baby's. Vaak werden overleden kinderen afgebeeld als engeltjes in de hemel, waar ze eeuwig klein blijven.

De schilderijen van kinderen van honderd jaar geleden lijken op schoolfoto's, maar dan hele dure. Rijke ouders lieten toen een portret van hun kind maken voor hun verjaardag of voor een ander feest. De kinderen hebben hun mooiste jurk aan, linten in hun haar of een hoed met rozen op. Honderd jaar geleden vonden mensen hun kinderen zo belangrijk dat de negentiende eeuw 'de eeuw van het kind' is gaan heten. Als kind was je in de negentiende eeuw het beste af in de schilderkunst: toen werd je altijd van je beste kant geschilderd.

De tentoonstelling bestaat uit twee grote zalen vol zoete, stoute, verlegen en treurige kinderen uit bijna vijf eeuwen. Ze zijn opvallend verschillend allemaal. Maar als je nu een kind uit de Middeleeuwen tegen zou komen, zou het er dan heel anders uitzien dan jij? Ik denk het niet. De kunstenaars laten zien dat volwassenen steeds anders tegen kinderen aankeken.

    • Martine van Eck