Geiten ruiken

De kans is groot dat het historisch themapark Archeon bij Alphen aan den Rijn vanaf deze week alleen nog maar een herinnering is voor de tienduizenden bezoekers die er de afgelopen twee jaar kwamen. Het park is vanwege het einde van het seizoen vorige week gesloten, en de vraag is of het ooit nog open gaat.

De geldschieters, de gemeente Alphen aan den Rijn en de ABN-Amrobank geloven niet meer dat het in 1994 geopende park in de huidige vorm levensvatbaar is. Er komen te weinig mensen op af: er zijn jaarlijks zeker 350.000 bezoekers nodig, en er kwamen het afgelopen jaar zo'n 300.000. Misschien dat de directie nog nieuwe financiers vindt, dan kan een faillissement worden afgewend.

Het park is ambitieus opgezet: er zijn historisch verantwoorde reconstructies te zien van woningen uit onze streken uit de prehistorie, uit de Romeinse tijd en uit de de Middeleeuwen. Vrijwilligers gekleed in dierenvellen, Romeinse en Middeleeuwse kleding bevolken de boerderijen, huizen, tempels, het klooster, en geven de bezoekers graag uitleg over hoe het er vroeger aan toe ging.

Ik ben er geweest, en natuurlijk was er wel wat op aan te merken, maar eigenlijk, eigenlijk vond ik het heel aardig. De meeste indruk maakte het onspectaculaire van het Archeon op mij. Een vrouw in Middeleeuwse kleren die wat geiten over een dijkje voor zich uit drijft, op weg naar een schuurtje achter het straatje van houten Middeleeuwse huizen. Ze is ondertussen in gesprek met een vrouw in soortgelijke kleren die uit het raam van een van die huizen hangt. Ze praten over een geit die zoek is. Of het gespeeld of echt is, weet je niet. Maar je denkt opeens: het zal zo wel niet helemaal geweest zijn, vroeger, maar een beetje zoals dit kan het wel zijn geweest. Die emotie is sterker dan zo'n scène in een historische film, want je staat er midden in, en ruikt de geiten. Het Archeon bood meer van zulke onspectaculaire, bijna-historie ervaringen. Ik begrijp wel dat voor de kinderen en meer op vechtsport beluste volwassenen een Romeins gladiatorengevecht een onmisbaar evenement is in het park, maar de grote aantrekkingskracht van het park schuilt voor mij in het gewone, bijna net-echte alledaagse van het historisch verantwoorde spel dat er gespeeld wordt.

En daar zit natuurlijk het probleem. Hoe trek je een massapubliek naar een met opzet onspectaculair historisch themapark? De achtereenvolgende directies hebben geworsteld om van het themapark een attractiepark te maken, in de hoop dat dat meer bezoekers zou trekken. Ook in de publiciteit, en zelfs bij de Fred Flintstone-achtige parkeerentree wordt meer de nadruk op het spektakel van het park gelegd.

Ik begrijp het wel. Maar de kracht van het park zit niet in dat spektakel. Het zit in het terloopse beeld van vroeger dat het biedt, en naarmate de tijd verstrijkt, en de houten Middeleeuwse huizen er minder nieuw uitzien, groeit die kwaliteit alleen maar. Het is te hopen dat de nieuwe geldschieters en de directie van Archeon dat begrijpen.

    • Paul Steenhuis